Có những giờ học bắt đầu bằng tên bài, mục tiêu và ngay lập tức đi vào nội dung. Không sai, nhưng đôi khi người học vẫn chưa kịp trả lời một câu hỏi rất quan trọng: “Tại sao tôi cần học điều này?”. Một phần mở đầu tốt không cần dài, càng không phải để Giáo viên biểu diễn. Giá trị của nó nằm ở khả năng đưa người học từ trạng thái “có mặt trong lớp” sang trạng thái “muốn biết điều sắp học”.
Một lớp học đã đủ người.
Mọi người đã ngồi đúng vị trí.
Giáo trình đã mở.
Giáo viên đã đứng trước lớp.
Về mặt tổ chức, giờ học có thể bắt đầu.
Nhưng về mặt học tập, chưa chắc tất cả đã thực sự bước vào bài.
Có người vừa kết thúc một cuộc điện thoại.
Có người còn suy nghĩ về công việc bên ngoài.
Có người chưa hiểu bài hôm nay liên quan gì đến điều mình đang học.
Có người nhìn tên bài và nghĩ:
“Nội dung này có gì quan trọng?”
Vì vậy, ổn định lớp và giới thiệu bài không hoàn toàn giống nhau.
ỔN ĐỊNH LỚP GIÚP TẠO SỰ TẬP TRUNG.
GIỚI THIỆU BÀI GIÚP TẠO NHU CẦU HỌC.
Người Giáo viên cần cả hai.
Một cách vào bài rất quen thuộc là:
“Hôm nay chúng ta học bài…”
Sau đó đọc tên bài và mục tiêu.
Cách này cung cấp thông tin.
Nhưng chưa chắc đã tạo được một câu hỏi trong đầu người học.
Thử hình dung một cách khác.
Trước một nội dung mới, Giáo viên đưa ra một tình huống mà học viên có thể gặp khi làm nghề.
Hoặc đặt một câu hỏi mà kiến thức hiện tại của họ chưa đủ để trả lời chắc chắn.
Hoặc nhắc lại một lỗi thường xuất hiện trong thực hành.
Lúc đó, người học có thể bắt đầu tự nghĩ:
“Nếu gặp trường hợp này, mình sẽ làm thế nào?”
Và khi câu hỏi ấy xuất hiện, bài học bắt đầu có lý do để tồn tại.
Người Giáo viên không còn phải nói:
“Các anh chị phải học phần này vì chương trình yêu cầu.”
Người học đã bắt đầu nhận ra:
“TÔI CẦN HỌC NỘI DUNG NÀY VÌ NÓ GIÚP TÔI GIẢI QUYẾT MỘT VIỆC MÌNH SẼ GẶP.”
Khi nói đến “tạo hứng thú”, người ta dễ nghĩ đến việc phải kể một câu chuyện thật hay, chiếu một video thật hấp dẫn hoặc nghĩ ra một hoạt động thật khác biệt.
Không nhất thiết.
Có những bài chỉ cần một câu hỏi đúng.
Có bài cần một tình huống ngắn.
Có bài chỉ cần nhắc lại điều học viên vừa gặp ở buổi trước.
Có bài phù hợp với một hình ảnh.
Có bài có thể bắt đầu từ một lỗi thực tế.
Điều quan trọng không nằm ở hình thức.
Câu hỏi cần đặt ra là:
CÁCH MỞ ĐẦU NÀY CÓ ĐƯA NGƯỜI HỌC VỀ ĐÚNG VẤN ĐỀ CỦA BÀI HỌC KHÔNG?
Nếu câu chuyện rất thú vị nhưng kết thúc xong vẫn không biết liên quan gì đến nội dung sắp học, nó chỉ tạo được cảm xúc.
Nếu video rất hấp dẫn nhưng chiếm nhiều thời gian và không phục vụ mục tiêu, nó có thể trở thành phần trang trí.
Mở bài tốt không phải để chứng minh Giáo viên sáng tạo.
Nó phải giúp người học bước vào đúng bài.
Một tình huống có thể làm học viên tò mò.
Một câu chuyện có thể khiến lớp chú ý.
Một câu hỏi có thể làm mọi người tranh luận.
Nhưng người Giáo viên còn một nhiệm vụ quan trọng:
đưa sự chú ý ấy trở lại mục tiêu.
Ví dụ, sau khi nêu một vấn đề, người thầy cần giúp lớp nhìn thấy:
Muốn giải quyết vấn đề này, chúng ta còn thiếu kiến thức gì?
Muốn thực hiện được việc này, hôm nay cần học kỹ năng nào?
Nội dung sắp học sẽ giúp ích ở đâu?
Từ đó, phần mở đầu chuyển tự nhiên sang bài mới.
Có thể hình dung một mạch ngắn:
TẬP TRUNG → CUỐN HÚT → NÊU VẤN ĐỀ → NHẬN RA NHU CẦU → XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU → BƯỚC VÀO BÀI.
Điểm cuối cùng vẫn phải là học.
Người học DDS phần lớn là người trưởng thành.
Họ có công việc.
Có kinh nghiệm.
Có những vấn đề thực tế muốn giải quyết.
Và thời gian dành cho học tập thường phải chia sẻ với nhiều trách nhiệm khác.
Vì vậy, một nội dung dễ trở nên có ý nghĩa hơn khi người học hiểu:
HỌC ĐỂ LÀM GÌ?
Nếu học viên nhìn thấy mối liên hệ giữa bài học với công việc, thực hành hoặc năng lực họ đang cần hình thành, việc tiếp nhận kiến thức sẽ khác.
Điều này không có nghĩa mọi bài đều phải “quảng cáo” lợi ích.
Người Giáo viên chỉ cần giúp người học thấy vị trí thật của nội dung trong hành trình nghề nghiệp của họ.
Một câu dẫn đúng đôi khi đủ để làm điều đó.
Một bài học không phải một hòn đảo.
Có những nội dung hôm nay được xây trên nền của buổi trước.
Khi đó, cách dẫn bài tốt có thể bắt đầu từ chính kiến thức đã học.
Giáo viên hỏi lại một điểm khóa.
Đưa ra một tình huống cần sử dụng kiến thức cũ.
Sau đó xuất hiện một giới hạn:
Điều đã biết vẫn chưa đủ để giải quyết phần tiếp theo.
Và bài mới được mở ra.
Khi đó, học viên không cảm thấy mình đang chuyển sang một nội dung hoàn toàn rời rạc.
Họ nhìn thấy một dòng phát triển:
ĐÃ BIẾT GÌ → ĐANG GẶP VẤN ĐỀ GÌ → CẦN HỌC THÊM GÌ → HÔM NAY SẼ ĐI ĐẾN ĐÂU.
Đó cũng là cách biến nhiều giờ học thành một quá trình liên tục.
Không.
Một mở bài tốt không thể cứu một giờ học thiếu chuyên môn, thiếu phương pháp hoặc không có đủ thực hành.
Và một phần mở đầu chưa thật hấp dẫn cũng không đồng nghĩa cả giờ học sẽ không tốt.
Vì vậy, không nên biến “60 giây đầu” thành một công thức tuyệt đối.
Nhưng những phút đầu có một giá trị rất thực:
thiết lập hướng chú ý của người học.
Nếu ngay từ đầu người học biết:
mình đang giải quyết vấn đề gì;
vì sao nội dung này đáng học;
và cuối bài mình cần đạt điều gì,
thì phần còn lại của giờ học có một điểm tựa rõ hơn.
Vì thế, điều đáng quan tâm không phải chính xác là 30 giây, 60 giây hay 3 phút.
Mà là:
TRƯỚC KHI ĐI SÂU VÀO BÀI, NGƯỜI HỌC ĐÃ BIẾT VÌ SAO MÌNH CẦN BƯỚC VÀO BÀI HỌC NÀY CHƯA?
Một phần mở đầu hấp dẫn cũng có thể trở thành vấn đề nếu kéo dài quá mức.
Kể một câu chuyện 10 phút để dẫn vào một nội dung chỉ cần một câu hỏi.
Chiếu một video dài nhưng phần hữu ích chỉ vài chục giây.
Tổ chức một hoạt động vui nhưng không tạo thêm giá trị học tập.
Khi đó, phần “tạo hứng thú” bắt đầu lấy thời gian của chính nội dung và thực hành.
Người Giáo viên phải biết dừng đúng lúc.
Mục tiêu của mở bài là:
MỞ CỬA.
Không phải đứng mãi ở cửa.
Khi học viên đã tập trung, đã nhận ra vấn đề và đã hiểu đích đến, hãy đưa lớp bước vào bài học.
ỔN ĐỊNH LỚP ĐỂ NGƯỜI HỌC TẬP TRUNG.
GIỚI THIỆU BÀI ĐỂ NGƯỜI HỌC MUỐN HỌC.
Một phần mở đầu tốt không cần phô diễn.
Không nhất thiết phải dài.
Không nhất thiết phải có câu chuyện hay video.
Nó chỉ cần làm được một việc quan trọng:
GIÚP NGƯỜI HỌC NHẬN RA: “TẠI SAO TÔI CẦN HỌC ĐIỀU NÀY?”
Khi câu hỏi ấy được trả lời đúng, người Giáo viên không chỉ giới thiệu một bài mới.
Người thầy đã giúp người học chủ động bước vào bài.
Trước giờ dạy tiếp theo, hãy thử đừng bắt đầu bằng câu:
“Hôm nay chúng ta học bài…”
Hãy tự hỏi trước:
“Tôi có thể giúp học viên nhận ra lý do cần học bài này bằng một câu hỏi, một tình huống hay một trải nghiệm nào?”
Không cần cầu kỳ.
Chỉ cần đúng vấn đề – và đưa được người học về đúng mục tiêu.
