Giáo án mẫu giúp Giáo viên có một khung thống nhất, giảm bỏ sót và thuận lợi hơn khi tổ chức bài dạy. Nhưng nếu chỉ cần cầm giáo án mẫu lên lớp là có thể dạy tốt, vai trò chuẩn bị của người thầy gần như không còn cần thiết. Thực tế, cùng một giáo án, chất lượng giờ học vẫn có thể rất khác nhau. Vì sao?
Một hệ thống đào tạo không thể để mỗi Giáo viên tự xây dựng mọi thứ từ đầu theo một cách hoàn toàn khác nhau.
Giáo án mẫu giúp tạo ra một nền chung.
Người Giáo viên có thể biết bài học cần hướng tới đâu, tiến trình được tổ chức thế nào, những thành phần quan trọng nào không nên bỏ sót.
Đối với người mới học sư phạm, công cụ này càng có giá trị.
Thay vì mất quá nhiều thời gian nghĩ xem một giáo án phải có hình thức ra sao, người học có thể tập trung nhiều hơn vào:
NỘI DUNG – MỤC TIÊU – PHƯƠNG PHÁP – HOẠT ĐỘNG HỌC VIÊN – KIỂM TRA KẾT QUẢ.
Vì vậy, giáo án mẫu không làm giảm vai trò người thầy.
Nó tạo ra một điểm xuất phát tốt hơn cho người thầy.
Một bản giáo án có thể được chuẩn bị rất kỹ.
Nhưng nó không thể tự nhìn thấy lớp học hôm nay.
Giáo án không biết:
học viên đã nắm bài trước đến đâu;
ai đang tiếp thu nhanh;
ai còn lúng túng;
câu hỏi nào khiến lớp chưa hiểu;
nhóm nào đang làm sai;
hay hoạt động nào hôm nay cần thêm thời gian.
Người nhìn thấy những điều đó phải là Giáo viên.
Đó là lý do cùng sử dụng một giáo án mẫu nhưng người Giáo viên vẫn phải tìm hiểu đối tượng, quan sát lớp và biết điều chỉnh cách tổ chức trong phạm vi cho phép.
GIÁO ÁN CHO TA KẾ HOẠCH – NGƯỜI THẦY PHẢI BIẾT ĐỌC THỰC TẾ CỦA LỚP HỌC.
Đây là một điểm đặc biệt quan trọng.
Giáo án không thay thế nguồn chuyên môn.
Trước khi dạy, người Giáo viên vẫn cần đối chiếu nội dung với giáo trình chính thức hiện hành.
Tại sao?
Bởi tài liệu đào tạo có thể được cập nhật.
Thuật ngữ có thể được thống nhất lại.
Một nội dung chuyên môn có thể được điều chỉnh hoặc hệ thống hóa rõ hơn.
Và chính người Giáo viên phải hiểu điều mình chuẩn bị truyền đạt, chứ không chỉ biết giáo án đang viết gì.
Nếu một câu trong giáo án khiến bản thân chưa thật sự chắc chắn, cách phù hợp không phải là học thuộc câu ấy để nói lại.
Phải quay về nguồn.
CHƯA CHẮC → TRA NGUỒN → HIỂU ĐÚNG → RỒI MỚI DẠY.
Trong lớp học thật, học viên không trả lời theo kịch bản.
Một người có thể đặt câu hỏi rất đúng trọng tâm.
Một người khác có thể hiểu vấn đề theo hướng mà Giáo viên chưa dự kiến.
Có câu trả lời đúng một phần.
Có câu trả lời cho thấy học viên đang nhầm ở một điểm rất quan trọng.
Nếu người Giáo viên chỉ biết những câu đã được chuẩn bị sẵn, khi lớp đi ra ngoài “kịch bản”, bài dạy rất dễ mất mạch.
Bởi vậy, trước giờ học, Giáo viên cần hiểu:
Tôi hỏi câu này để làm gì?
Nếu học viên trả lời đúng thì tiếp tục thế nào?
Nếu đúng một phần thì gợi mở ra sao?
Nếu chưa đúng thì cần giúp họ nhận ra điều gì?
Chuẩn bị câu hỏi không có nghĩa học thuộc một danh sách câu chữ.
Đó là chuẩn bị mục đích sư phạm phía sau câu hỏi.
Trong đào tạo nghề, một trong những công việc quan trọng của Giáo viên là quan sát học viên thực hành.
Người có kinh nghiệm đứng lớp thường biết một số điểm học viên dễ:
nhầm;
quên;
làm chưa đúng;
hoặc cần được quan sát kỹ.
Trước giờ học, Giáo viên cần hình dung:
Ở phần này, học viên có thể gặp khó khăn ở đâu?
Không phải để chờ họ sai.
Mà để khi lỗi xuất hiện, người thầy đủ chủ động để nhận ra và hỗ trợ đúng lúc.
Giáo án có thể nói rằng học viên sẽ thực hành.
Nhưng chính Giáo viên phải biết:
MÌNH SẼ QUAN SÁT GÌ.
Đó là khoảng cách giữa có kế hoạch thực hành và thực sự biết hướng dẫn thực hành.
Trong giáo án có thể ghi:
sử dụng hình ảnh;
trình chiếu;
thiết bị;
tổ chức thực hành;
chia nhóm.
Nhưng những dòng chữ ấy không làm thiết bị tự hoạt động.
Không làm hình ảnh tự mở.
Không làm không gian tự phù hợp.
Không làm số học viên tự chia thành những nhóm hợp lý.
Trước khi lớp bắt đầu, Giáo viên vẫn phải kiểm tra điều kiện thực tế.
Một nguyên tắc rất đơn giản là:
ĐỪNG CHỈ KIỂM TRA “CÓ HAY KHÔNG” – HÃY KIỂM TRA “CÓ SẴN SÀNG SỬ DỤNG HAY KHÔNG”.
Bởi mỗi phút người Giáo viên dùng để xử lý một sự thiếu chuẩn bị trong giờ học có thể là một phút bị lấy khỏi hoạt động học và thực hành của học viên.
Đây mới là giá trị lớn của chuẩn hóa.
Mục tiêu không phải tạo ra những Giáo viên giống nhau, cùng nói một câu và cùng thực hiện mọi việc theo một kiểu máy móc.
Một khung tốt giúp giảm những việc người Giáo viên phải tự xây lại từ đầu.
Nhờ đó, người thầy có thêm sự chú ý cho:
người học;
tương tác;
quan sát;
phản hồi;
sửa lỗi;
và kết quả thực tế của giờ học.
Có thể nói:
CHUẨN HÓA CÁI CÓ THỂ CHUẨN HÓA – ĐỂ NGƯỜI THẦY TẬP TRUNG NHIỀU HƠN VÀO NHỮNG ĐIỀU CHỈ NGƯỜI THẦY MỚI CÓ THỂ LÀM.
Một nguy cơ của công cụ tốt là chúng ta có thể phụ thuộc vào chính công cụ ấy.
Mở đúng giáo án.
Đi đúng từng dòng.
Nói đủ từng ý.
Hoàn thành hết các phần.
Nhưng trong lúc đó, học viên có thực sự học được hay không lại trở thành câu hỏi thứ hai.
Giáo án mẫu phải giúp Giáo viên làm chủ giờ học.
Không phải để giờ học được vận hành như một chiếc máy.
Khi người thầy thực sự chuẩn bị, giáo án mẫu trở thành một nền tảng.
Khi người thầy không chuẩn bị, ngay cả một tài liệu rất đầy đủ cũng khó thay thế được năng lực đứng lớp.
GIÁO ÁN MẪU GIÚP CHUẨN HÓA – NHƯNG KHÔNG THAY THẾ SỰ CHUẨN BỊ VÀ NĂNG LỰC CỦA NGƯỜI THẦY.
Trước giờ dạy, Giáo viên vẫn phải:
HIỂU BÀI → ĐỐI CHIẾU NGUỒN → HIỂU NGƯỜI HỌC → DỰ KIẾN CÂU HỎI → DỰ KIẾN ĐIỂM KHÓ → CHUẨN BỊ ĐIỀU KIỆN → LÀM CHỦ KẾ HOẠCH.
Giáo án mẫu là công cụ.
Người Giáo viên mới là người biến kế hoạch ấy thành một quá trình học thực sự.
Trước buổi dạy tiếp theo, nếu đã có sẵn giáo án mẫu, hãy thử đừng hỏi:
“Tôi đã có giáo án chưa?”
Mà hỏi:
“Nếu đóng giáo án lại trong vài phút, tôi có thực sự hiểu bài, hiểu người học và biết mình sẽ tổ chức giờ học này như thế nào không?”
Câu trả lời sẽ cho chúng ta biết mình đang có một giáo án hay đã thực sự chuẩn bị để dạy.
