Dầu – Cao – Trà thường được nhắc cùng nhau và cùng được hệ thống hóa trong Giáo trình DDS – Điện sinh học Quyển 7 – Hệ 1. Nhưng “được đặt cùng một giáo trình” không có nghĩa ba nhóm sản phẩm có cùng vai trò, cùng cách hiểu hay có thể thay thế cho nhau. Muốn sử dụng có căn cứ, bước đầu tiên là phải biết phân biệt.
“Dầu – Cao – Trà DDS.”
Chúng ta đã quen với cách gọi này.
Quen đến mức rất dễ hình thành một suy nghĩ vô thức rằng đây đơn giản là ba nhóm sản phẩm cùng phục vụ cho một mục đích và chỉ khác nhau về hình thức.
Nhưng chính cách hiểu đó cần được xem lại.
Việc Quyển 7 tập hợp kiến thức về Dầu – Cao – Trà vào cùng một hệ thống không nhằm xóa đi sự khác biệt giữa chúng.
Ngược lại, một trong những giá trị của việc học có hệ thống chính là giúp người học nhận ra:
Cái gì giống nhau – và quan trọng hơn, cái gì khác nhau.
Hãy lấy một ví dụ rất đời thường.
Trong một bộ dụng cụ nghề nghiệp có thể có nhiều dụng cụ.
Tất cả đều thuộc cùng một bộ.
Tất cả đều phục vụ công việc.
Nhưng không ai vì thế mà cho rằng chúng có cùng chức năng.
Sản phẩm cũng vậy.
Dầu – Cao – Trà cùng nằm trong hệ thống sản phẩm DDS, nhưng mỗi nhóm có đặc điểm và vị trí riêng trong hệ thống kiến thức.
Vì thế, câu hỏi không nên chỉ là:
“Đây có phải sản phẩm DDS không?”
Mà còn phải là:
“Đây thuộc nhóm nào và vai trò của nhóm đó cần được hiểu như thế nào?”
Đó là bước đầu của tư duy phân loại.
Trong thực hành DDS, Dầu là nhóm sản phẩm mà nhiều học viên và kỹ thuật viên đã tiếp xúc tương đối quen thuộc.
Chính sự quen thuộc ấy lại có thể tạo ra một hạn chế:
Người học nhớ mã rất nhanh nhưng đôi khi ít đặt câu hỏi về kiến thức phía sau mã đó.
Nếu Dầu chỉ được học theo cách:
“Mã này – trường hợp này.”
thì kiến thức rất dễ biến thành một bảng ghi nhớ.
Trong khi điều Quyển 7 hướng tới rộng hơn:
Người học cần từng bước hiểu đặc điểm của hệ Dầu, nguyên tắc của việc lựa chọn và vị trí của sản phẩm trong nội dung đã được đào tạo.
Mã giúp nhận diện.
Kiến thức mới giúp hiểu.
Hai việc không nên bị đánh đồng.
Khi các sản phẩm cùng được sử dụng trong một hệ thống, người học rất dễ suy luận từ sản phẩm quen thuộc sang sản phẩm khác.
Nhưng đó chính là lúc cần thận trọng.
Cao DDS cần được hiểu theo kiến thức dành cho chính hệ Cao.
Không nên đơn giản hóa thành:
“Dầu thế nào thì Cao chắc cũng gần như vậy.”
Một sản phẩm có hình thức khác, đặc điểm khác và vị trí kiến thức khác cần được học đúng với chính nó.
Đây cũng là một nguyên tắc học tập quan trọng:
Không lấy điều mình biết về nhóm A để tự suy ra điều chưa được học về nhóm B.
Nếu giáo trình phân biệt, người học cũng phải phân biệt.
“Trà” là một từ rất quen.
Chính vì quá quen nên lại có nguy cơ khiến người ta nghĩ rằng mình đã hiểu.
Trong đời sống có rất nhiều loại trà và sản phẩm thảo dược khác nhau.
Nhưng Trà DDS phải được hiểu trong phạm vi kiến thức và sản phẩm cụ thể của hệ thống DDS, chứ không nên lấy những hiểu biết chung về một loại trà hay thảo dược nào đó rồi tự động gán sang sản phẩm DDS.
Điều này đặc biệt quan trọng khi truyền thông.
Không nên vì muốn sản phẩm hấp dẫn hơn mà tự mở rộng công dụng.
Không nên lấy thông tin của một nguyên liệu riêng lẻ rồi mặc nhiên coi đó là công dụng đầy đủ của sản phẩm hoàn chỉnh.
Và càng không nên biến một sản phẩm Trà thành lời hứa cho mọi vấn đề sức khỏe.
Tên gọi quen thuộc không thay thế kiến thức cụ thể về sản phẩm.
Một cách tư duy khác cũng cần tránh:
Khách hàng có một vấn đề.
Ta có Dầu.
Ta có Cao.
Ta có Trà.
Vậy hãy tìm một sản phẩm trong mỗi nhóm để “ghép thành bộ”.
Đó là một cách suy luận rất thuận tiện cho bán hàng, nhưng không phải cách tiếp cận mà kiến thức sản phẩm nên hướng tới.
Không phải mọi tình huống đều mặc nhiên cần đủ cả ba nhóm.
Không phải cứ có nhiều nhóm sản phẩm hơn thì giá trị phục vụ tự động cao hơn.
Và cũng không phải việc kết hợp nhiều sản phẩm tự nó chứng minh một quy trình chuyên nghiệp hơn.
Sản phẩm phải đi sau căn cứ, không phải căn cứ đi sau mong muốn sử dụng sản phẩm.
Có một nguyên tắc học rất đơn giản:
Muốn hiểu cách các yếu tố làm việc cùng nhau, trước hết phải hiểu từng yếu tố.
Vì vậy, trước khi hỏi:
“Dầu – Cao – Trà phối hợp như thế nào?”
người học cần có nền tảng để trả lời:
“Dầu là gì trong hệ thống kiến thức này?”
“Cao có vị trí gì?”
“Trà được hiểu trong phạm vi nào?”
Khi từng nhóm còn chưa được hiểu rõ, việc học ngay công thức phối hợp rất dễ biến thành học thuộc.
Người học có thể nhớ:
A + B + C.
Nhưng chỉ cần tình huống thay đổi, họ không biết yếu tố nào thực sự có vai trò gì.
Đó là lý do Quyển 7 cần được học như một hệ thống kiến thức, không phải một tập hợp công thức.
Có thể người đọc đến đây sẽ muốn biết:
Dầu nào dùng cho trường hợp nào?
Cao nào phối hợp với Dầu nào?
Trà nào được sử dụng ra sao?
Đó chính là ranh giới giữa truyền thông và đào tạo chuyên môn.
Nếu một bài truyền thông công khai toàn bộ mã sản phẩm, bảng lựa chọn, số lượt, trình tự và công thức phối hợp, người đọc rất dễ lưu bài lại rồi sử dụng như một tài liệu hướng dẫn.
Nhưng Quyển 7 không được xây dựng để kiến thức chuyên môn bị tách khỏi quá trình học và đào tạo.
Vì vậy, chuỗi truyền thông này chủ động giúp người đọc hiểu:
Vì sao cần học.
Chứ không thay thế phần:
Học cụ thể như thế nào.
Kiến thức phân loại không chỉ dành cho kỹ thuật viên.
Đại lý, Trưởng Chi nhánh, Giáo viên và những người tư vấn sản phẩm cũng cần hiểu ranh giới này.
Bởi nếu người tư vấn không phân biệt rõ, rất dễ xuất hiện những cách giới thiệu đơn giản hóa:
“Cứ dùng bộ này.”
“Ba loại này đi cùng nhau.”
“Có vấn đề này thì mua đủ cả ba.”
Những câu nói như vậy có thể dễ bán hàng.
Nhưng chúng cũng có nguy cơ khiến khách hàng hiểu rằng sản phẩm được lựa chọn theo một “combo” cố định thay vì căn cứ phù hợp.
Tư vấn có kiến thức cần làm điều ngược lại:
Giúp khách hàng hiểu đúng trước khi quyết định sử dụng hoặc mua sản phẩm.
Có một nghịch lý thú vị:
Muốn nhìn Dầu – Cao – Trà như một hệ thống, trước hết phải hiểu chúng không giống nhau.
Hệ thống không phải là gom mọi thứ thành một.
Hệ thống là:
Mỗi thành phần có vị trí riêng, nhưng được kết nối theo những nguyên tắc chung.
Đó cũng là cách nên nhìn Quyển 7.
Không phải một danh mục gồm nhiều sản phẩm.
Không phải một bảng mã.
Không phải một bộ công thức để học thuộc.
Mà là một hệ thống tri thức giúp người học từng bước hiểu:
Sản phẩm nào mình đang nói tới?
Nó thuộc nhóm nào?
Vai trò của nhóm đó là gì?
Nguyên tắc nào cần tôn trọng?
Và khi nào mình cần quay lại giáo trình để tra cứu?
Khi trả lời được những câu hỏi ấy, Dầu – Cao – Trà mới thực sự trở thành kiến thức nghề nghiệp chứ không chỉ là những món hàng có tên DDS.
Và từ việc hiểu từng nhóm sản phẩm, bài tiếp theo sẽ đặt một câu hỏi rộng hơn:
Kiến thức sản phẩm không chỉ giúp phục vụ khách hàng tốt hơn – nó có thể bảo vệ chính người làm nghề như thế nào?
