Một công việc có thể giúp chúng ta tạo ra thu nhập ở hiện tại. Nhưng một con đường nghề nghiệp phải cho chúng ta thấy nhiều hơn thế: hôm nay mình đang ở đâu, ngày mai cần học thêm điều gì, giá trị nào cần tạo ra, trách nhiệm nào phải đảm nhận và mình có thể trưởng thành đến đâu nếu kiên trì với nghề. Với DDS – Điện sinh học, câu chuyện vì thế không dừng lại ở việc học một kỹ thuật để làm nghề.
Ở bài trước, chúng ta đã đặt ra một câu hỏi:
Một nghề có thể đi được bao xa nếu không có một chính sách rõ ràng?
Nhưng khi đã có chính sách, một câu hỏi khác lại xuất hiện:
Điều gì khiến một công việc thực sự trở thành một con đường nghề nghiệp?
Đây là câu hỏi quan trọng đối với cả người đã tham gia DDS và người đang tìm hiểu DDS.
Bởi nếu chỉ nhìn vào công việc trước mắt, chúng ta thường quan tâm đến việc hôm nay mình làm gì.
Còn khi nhìn vào một con đường nghề nghiệp, chúng ta phải nghĩ xa hơn:
Hôm nay tôi là ai?
Tôi đang tạo ra giá trị gì?
Tôi còn thiếu năng lực nào?
Tôi cần học và rèn luyện thêm điều gì?
Nếu tiếp tục phát triển, ngày mai tôi có thể đảm nhận vai trò nào?
Chính những câu hỏi ấy tạo nên sự khác biệt.
Khi mới bước vào một nghề, người ta rất dễ nhìn lên những vị trí phía trước và mong muốn nhanh chóng đạt được chúng.
Nhưng một con đường nghề nghiệp bền vững không thể chỉ được xây bằng danh xưng.
Nền móng đầu tiên phải là năng lực thực tế.
Đối với DDS, người học trước hết cần học kiến thức, rèn luyện kỹ năng, thực hành và từng bước nâng cao chất lượng công việc của mình.
Bởi vậy, phương châm:
“Lấy hiệu quả trị liệu làm trọng tâm”
không đơn thuần là một khẩu hiệu.
Nó nhắc người DDS rằng dù phát triển đến đâu, nền tảng của nghề vẫn phải quay trở lại câu hỏi:
Giá trị thực tế mình tạo ra cho khách hàng là gì?
Nếu nền tảng này chưa vững, những bước phát triển tiếp theo cũng khó vững.
Một người có thể có kỹ năng tốt và phục vụ khách hàng tốt.
Đó là điều rất đáng quý.
Nhưng khi người đó bắt đầu chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ người mới, kết nối những người cùng nghề, góp phần xây dựng một tập thể và cùng những người khác phát triển, vai trò của họ đã bắt đầu thay đổi.
Từ chỗ chỉ tạo ra giá trị bằng chính đôi tay và năng lực của mình, họ bắt đầu tạo ra giá trị thông qua sự kết nối và khả năng giúp người khác cùng tiến bộ.
Đây chính là ý nghĩa của phương châm thứ hai:
“Lấy kết nối cộng đồng làm then chốt.”
Một cộng đồng nghề nghiệp không mạnh chỉ vì có nhiều người.
Nó mạnh khi những người trong cộng đồng có thể hỗ trợ nhau học tập, làm nghề, chia sẻ trách nhiệm và cùng tạo ra giá trị.
Khi ấy, sự phát triển của một cá nhân bắt đầu gắn với sự phát triển của những người xung quanh.
Có chuyên môn nhưng không có khách hàng, nghề rất khó phát triển.
Có cộng đồng nhưng giá trị của cộng đồng không được mở rộng ra bên ngoài, hệ thống cũng khó lớn mạnh.
Bởi vậy, DDS xác định phương châm thứ ba:
“Lấy phát triển thị trường làm mũi nhọn.”
Phát triển thị trường ở đây không nên được hiểu đơn giản là bán được nhiều hơn.
Ở góc độ nghề nghiệp, đó còn là quá trình để nhiều người hơn biết đến giá trị của DDS, có cơ hội tìm hiểu, trải nghiệm, học nghề và tham gia vào hệ sinh thái khi phù hợp.
Như vậy, ba phương châm không đứng riêng rẽ:
Hiệu quả trị liệu tạo nên giá trị.
Kết nối cộng đồng giúp giá trị được nhân lên.
Phát triển thị trường giúp giá trị ấy được mở rộng.
Đó là một vòng phát triển có quan hệ với nhau.
Hãy hình dung một con đường rất dài nhưng không có biển chỉ dẫn.
Người đi có thể vẫn bước về phía trước, nhưng sẽ khó biết:
Mình đã đi được bao xa?
Mình đang đứng ở đâu?
Ngã rẽ tiếp theo là gì?
Và điều kiện nào cần có để bước tiếp?
Một hệ thống nghề nghiệp cũng vậy.
Nếu người tham gia không hiểu vị trí, quyền lợi, trách nhiệm và những yêu cầu tương ứng với từng giai đoạn phát triển, họ rất dễ rơi vào hai trạng thái:
Hoặc không biết mình có thể tiến xa hơn.
Hoặc muốn đi thật nhanh nhưng chưa chuẩn bị đủ năng lực và trách nhiệm cho bước tiếp theo.
Cả hai đều không phải cách phát triển bền vững.
Vì vậy, chính sách và lộ trình không phải để giới hạn một người.
Ngược lại, chúng giúp người đó nhìn thấy con đường rõ hơn.
Đây là một nguyên tắc rất quan trọng.
Khi một người mới bắt đầu, phạm vi trách nhiệm chủ yếu tập trung vào việc học, rèn luyện và làm đúng công việc của mình.
Nhưng khi vai trò lớn dần, câu chuyện không còn chỉ là bản thân.
Người đó có thể phải quan tâm nhiều hơn đến khách hàng, người mình hỗ trợ, đội ngũ, cộng đồng và những nguyên tắc chung của hệ thống.
Vì vậy, một con đường nghề nghiệp đúng nghĩa không thể chỉ vẽ ra:
“Bạn sẽ được hưởng gì?”
Nó còn phải trả lời:
“Để đảm nhận vai trò đó, bạn phải trở thành người như thế nào?”
Đây mới là câu hỏi của sự trưởng thành nghề nghiệp.
Bất kỳ người làm nghề nào cũng có quyền quan tâm đến thu nhập.
Một nghề không tạo ra giá trị kinh tế phù hợp thì rất khó giúp người làm nghề gắn bó lâu dài.
Nhưng nếu ngay từ đầu chỉ nhìn con đường DDS qua câu hỏi “Tôi có thể kiếm được bao nhiêu?”, chúng ta sẽ bỏ qua những yếu tố quyết định kết quả ấy.
Thu nhập thực tế của mỗi người không tự xuất hiện chỉ vì họ tham gia một hệ thống.
Nó còn phụ thuộc vào quá trình học tập, năng lực thực tế, kết quả công việc, khả năng phục vụ khách hàng, uy tín, mức độ đóng góp, khả năng phát triển và việc thực hiện đúng những chính sách có liên quan.
Vì vậy, câu hỏi tốt hơn có lẽ là:
“Tôi cần trở thành người có năng lực và tạo ra giá trị như thế nào để có thể xây dựng kết quả nghề nghiệp tốt hơn?”
Khi câu hỏi thay đổi, cách chúng ta bước đi cũng thay đổi.
Nhìn rộng hơn, một hành trình nghề nghiệp DDS có thể được hiểu qua sự trưởng thành từng bước:
Từ học để có kiến thức.
Đến làm để hình thành năng lực.
Từ làm đúng để tạo ra giá trị.
Đến xây dựng uy tín để khách hàng tin tưởng.
Từ phát triển bản thân đến kết nối và hỗ trợ người khác.
Từ một cá nhân làm nghề đến một người có khả năng đóng góp cho cộng đồng và sự phát triển chung của hệ thống.
Không phải ai cũng phải đi đến cùng một vị trí.
Không phải mọi người đều phát triển với cùng một tốc độ.
Nhưng điều quan trọng là mỗi người cần nhìn thấy con đường mình có thể lựa chọn và hiểu những gì cần chuẩn bị nếu muốn bước tiếp.
Đó là một trong những giá trị mà Giáo trình DDS Quyển 6 – Hệ 1: Chính sách và Phát triển nghề DDS hướng tới làm rõ.
Quyển sách không chỉ đặt ra câu hỏi:
“Bạn đang ở vị trí nào?”
Mà quan trọng hơn:
“Từ vị trí hôm nay, bạn cần học gì, làm gì và tạo ra giá trị gì để chuẩn bị cho bước phát triển tiếp theo?”
Một công việc cho chúng ta việc để làm.
Một con đường nghề nghiệp cho chúng ta lý do để học, mục tiêu để phấn đấu và hướng đi để trưởng thành.
Và có lẽ đó mới là điều đáng suy nghĩ khi một người quyết định không chỉ đến với DDS, mà muốn đi lâu dài cùng nghề DDS.
Bài tiếp theo: “Vì sao người mới bước vào DDS cần hiểu hệ thống trước khi nghĩ đến thu nhập?”
