Nếu chỉ tìm đến một cuốn giáo trình chính sách khi cần biết mình được hưởng gì, chúng ta mới sử dụng một phần rất nhỏ giá trị của nó. Giáo trình DDS Quyển 6 – Hệ 1 không chỉ giúp người DDS tìm hiểu về quyền lợi. Quan trọng hơn, tài liệu này giúp mỗi người nhìn chính mình trong toàn bộ hệ thống: mình đang giữ vai trò gì, trách nhiệm ở đâu, cần phát triển năng lực nào và những bước tiến tiếp theo đòi hỏi điều gì.
Khi nghe đến hai chữ “chính sách”, điều gì xuất hiện đầu tiên trong suy nghĩ của chúng ta?
Hoa hồng?
Quyền lợi?
Điều kiện để đạt một cấp bậc?
Hay một khoản thưởng nào đó?
Những nội dung ấy tất nhiên quan trọng.
Nhưng nếu một người chỉ mở tài liệu chính sách khi cần tìm câu trả lời cho câu hỏi “Tôi được hưởng gì?”, rất có thể họ đang bỏ qua một giá trị lớn hơn:
Dùng chính sách để hiểu con đường phát triển của chính mình.
Hãy hình dung một người chỉ tìm hiểu chính sách vào những thời điểm:
Khi cần tính một quyền lợi.
Khi muốn biết điều kiện của một vị trí.
Khi phát sinh thắc mắc.
Hoặc khi quyền lợi của mình có vấn đề cần đối chiếu.
Cách sử dụng ấy không sai.
Nhưng chưa đủ.
Bởi một hệ thống chính sách nghề nghiệp còn có thể giúp mỗi người chủ động trả lời những câu hỏi trước khi vấn đề xảy ra:
Tôi đang giữ vai trò gì?
Ở vị trí này, điều quan trọng nhất tôi phải làm tốt là gì?
Quyền lợi hiện tại của tôi gắn với những trách nhiệm nào?
Nếu muốn phát triển tiếp, tôi còn thiếu điều gì?
Tôi cần nâng năng lực cá nhân hay đã đến lúc phải học cách hỗ trợ người khác cùng phát triển?
Khi đó, chính sách không còn chỉ là thứ để tra cứu.
Nó trở thành thứ để định hướng hành động.
Khi nhìn thấy một lộ trình phát triển, phản ứng rất tự nhiên là nhìn lên phía trước:
“Làm thế nào để tôi lên cấp tiếp theo?”
Nhưng trước câu hỏi ấy, có một câu khác đáng để trả lời:
“Ở vị trí hiện tại, tôi đã thực sự làm tốt chưa?”
Đây là khác biệt giữa mong muốn có một vị trí và chuẩn bị đủ năng lực để đảm nhận vị trí đó.
Một cấp bậc chỉ thực sự có ý nghĩa khi người đứng ở đó có khả năng thực hiện vai trò tương ứng.
Nếu chỉ quan tâm đến tên gọi hoặc quyền lợi của cấp tiếp theo mà chưa hoàn thành tốt trách nhiệm hiện tại, sự phát triển rất dễ trở thành chạy theo hình thức.
Bởi vậy, một bản đồ nghề nghiệp tốt không chỉ chỉ cho chúng ta biết đích đến.
Nó còn giúp chúng ta nhìn rõ điểm xuất phát hiện tại.
Hai người có thể đang ở cùng một vị trí nhưng chưa chắc có cùng năng lực.
Một người có thể mạnh về chuyên môn nhưng còn yếu về phát triển khách hàng.
Người khác có thể kết nối cộng đồng tốt nhưng cần tiếp tục củng cố kiến thức.
Có người làm nghề tốt nhưng chưa biết hướng dẫn người khác.
Có người có nhiều kinh nghiệm nhưng cần rèn thêm khả năng tổ chức, quản lý hoặc thực hiện chính sách thống nhất.
Vì vậy, phát triển nghề nghiệp không đơn giản là đi từ tên cấp bậc này sang tên cấp bậc khác.
Đó còn là quá trình lấp dần khoảng cách giữa:
vị trí mình đang có và năng lực mà vị trí tiếp theo đòi hỏi.
Khi nhìn theo cách ấy, chính sách bắt đầu trở thành công cụ để mỗi người tự soi lại mình.
Một trong những sai lệch dễ gặp khi đọc chính sách là đọc rất kỹ phần quyền lợi nhưng đọc rất nhanh phần trách nhiệm.
Trong khi hai phần này phải được nhìn cùng nhau.
Nếu một vị trí có thêm quyền lợi, cần hỏi:
Vì sao hệ thống ghi nhận quyền lợi đó?
Người ở vị trí ấy đã tạo ra giá trị gì?
Họ đang chịu trách nhiệm với ai?
Phạm vi ảnh hưởng của họ đã mở rộng như thế nào?
Họ cần bảo vệ điều gì ngoài lợi ích của chính mình?
Khi đặt những câu hỏi như vậy, chúng ta sẽ thấy cấp bậc không đơn thuần là một nấc thang để đi lên.
Mỗi bước tiến còn là một nấc thang của trách nhiệm.
Giáo trình có thể giúp chỉ ra con đường.
Chính sách có thể xác định nguyên tắc.
Hệ thống có thể tạo môi trường.
Người đi trước có thể hướng dẫn.
Cộng đồng có thể hỗ trợ.
Nhưng không yếu tố nào có thể thay một người thực hiện phần việc của chính họ.
Không cuốn giáo trình nào có thể học thay.
Không chính sách nào có thể tạo năng lực thay.
Không cấp bậc nào tự tạo ra khách hàng.
Và không một hệ thống nào có thể bảo đảm kết quả giống nhau cho tất cả những người tham gia.
Cuối cùng, con đường vẫn phải được tạo nên bằng học tập, thực hành, kết quả công việc, uy tín, khả năng kết nối, sự chủ động và những giá trị thực tế mà mỗi người tạo ra.
Bản đồ có giá trị bởi nó giúp chúng ta biết hướng.
Nhưng đi được bao xa vẫn phụ thuộc vào người cầm bản đồ.
Thay vì chỉ hỏi:
“Tôi được hưởng gì?”
mỗi người DDS có thể thử dùng Quyển 6 để trả lời ba câu hỏi lớn hơn:
Một: Tôi đang ở đâu?
Không chỉ là tên cấp bậc, mà là năng lực, trách nhiệm và mức độ đóng góp thực tế của mình.
Hai: Tôi đang làm tốt điều gì và còn thiếu điều gì?
Đây là bước biến chính sách thành công cụ tự đánh giá.
Ba: Nếu muốn bước tiếp, tôi cần trở thành người như thế nào?
Không chỉ cần thêm điều kiện nào, mà cần thêm năng lực, trách nhiệm và khả năng tạo giá trị nào.
Ba câu hỏi ấy biến việc đọc chính sách từ tìm thông tin thành tìm hướng phát triển.
Nó trở thành một phần của bản đồ phát triển nghề DDS.
Một bản đồ kết nối:
Vị trí – Quyền lợi – Trách nhiệm – Năng lực – Đóng góp – Phát triển.
Và khi những yếu tố ấy được nhìn trong cùng một bức tranh, chúng ta sẽ hiểu sâu hơn tinh thần:
Hiểu đúng – Làm đúng – Hưởng đúng – Cống hiến đúng – Cùng phát triển.
Giá trị của Giáo trình DDS Quyển 6 – Hệ 1 vì thế không nằm ở việc một người nhớ được bao nhiêu điều khoản.
Giá trị lớn hơn là sau khi đọc, người ấy có thể nhìn lại chính mình và trả lời rõ hơn:
Tôi đang ở đâu?
Tôi đang có trách nhiệm gì?
Tôi còn phải trưởng thành ở đâu?
Và bước tiếp theo của tôi nên bắt đầu từ việc gì?
Nếu một cuốn sách giúp người đọc trả lời được những câu hỏi ấy, nó không còn đơn thuần là tài liệu để tra cứu.
Nó đã trở thành một tấm bản đồ để hành động.
