Một hệ thống muốn đi xa phải biết điều gì cần giữ vững và điều gì cần thay đổi. DDS lựa chọn giữ nguyên những giá trị nền tảng, đồng thời không ngừng hoàn thiện để thích ứng với thực tiễn và tương lai.
Có những điều cần thay đổi.
Nhưng cũng có những điều không thể thay đổi tùy tiện.
Một tổ chức nếu không chịu đổi mới sẽ dễ bị tụt lại phía sau.
Nhưng nếu thay đổi mọi thứ theo từng thời điểm, từng cá nhân hay từng lợi ích ngắn hạn, tổ chức ấy lại rất dễ mất phương hướng.
Vì vậy, phát triển bền vững luôn đòi hỏi một sự cân bằng:
Biết giữ cái gốc – và biết đổi mới đúng lúc.
Đó cũng chính là tinh thần được thể hiện trong phần định hướng phát triển, cập nhật và sửa đổi Hiến chương DDS.
Hiến chương xác định rõ rằng xã hội luôn thay đổi, khoa học không ngừng phát triển, nhu cầu cộng đồng ngày càng đa dạng và môi trường quản trị luôn vận động. Vì vậy, Hiến chương cần được kế thừa, bảo vệ và cập nhật một cách khoa học để phù hợp với thực tiễn; nhưng việc cập nhật không nhằm thay đổi những giá trị nền tảng đã được xác lập.
Thực tế luôn vận động.
Những điều từng phù hợp hôm qua có thể chưa còn đủ cho ngày mai.
Cách đào tạo có thể phải thay đổi.
Cách quản trị có thể phải cải tiến.
Công nghệ có thể được ứng dụng nhiều hơn.
Phương thức truyền thông có thể khác trước.
Cách tổ chức đội ngũ cũng có thể phải điều chỉnh theo từng giai đoạn.
Nếu một hệ thống giữ nguyên mọi cách làm chỉ vì:
“Trước giờ vẫn làm như thế”
thì kinh nghiệm rất dễ trở thành giới hạn.
DDS vì vậy không chọn sự đứng yên.
Hiến chương cũng xác định tinh thần không ngừng hoàn thiện phương pháp quản trị, đào tạo và phát triển hệ thống để đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn.
Nhưng đổi mới không có nghĩa là thay đổi tất cả.
Hiến chương DDS xác định rất rõ những nền tảng cần được kiên định gìn giữ:
Sứ mệnh.
Tầm nhìn.
Giá trị cốt lõi.
Văn hóa.
Hệ triết lý phát triển.
Bởi đó là phần tạo nên bản sắc.
Phương pháp có thể thay đổi.
Công cụ có thể thay đổi.
Cách triển khai có thể thay đổi.
Nhưng nếu Sứ mệnh bị thay đổi theo lợi ích ngắn hạn, hệ thống sẽ không còn biết mình tồn tại để làm gì.
Nếu Giá trị cốt lõi thay đổi theo từng tình huống, sẽ không còn nguyên tắc chung.
Nếu Văn hóa thay đổi tùy người lãnh đạo, tổ chức sẽ không còn bản sắc.
Nếu Triết lý bị điều chỉnh chỉ để phù hợp với quyền lợi của một nhóm, con đường phát triển sẽ mất tính bền vững.
Vì vậy:
Đổi mới cách làm – nhưng không tùy tiện thay đổi điều mình tin.
Đây là một năng lực rất quan trọng.
Ví dụ:
DDS giữ giá trị Học tập.
Nhưng cách học có thể thay đổi.
Trước đây học chủ yếu trực tiếp.
Sau này có thể kết hợp tài liệu số, video, ứng dụng và các hình thức khác.
Giá trị không đổi.
Phương pháp thay đổi.
DDS giữ triết lý Chuẩn hóa để phát triển bền vững.
Nhưng bộ tiêu chuẩn hôm nay có thể được hoàn thiện hơn khi thực tế cho thấy cần bổ sung.
Triết lý không đổi.
Tiêu chuẩn có thể cập nhật.
DDS giữ nguyên tắc Phát triển con người.
Nhưng cách đào tạo, đánh giá, giao việc hay phát triển người kế cận có thể ngày càng khoa học hơn.
Đó là khác biệt giữa:
giữ nền tảng và đóng khung cách làm.
Có một kiểu đổi mới rất nguy hiểm:
thấy nơi khác làm thì làm theo;
thấy xu hướng mới thì áp dụng ngay;
một người đề xuất là thay cả hệ thống;
một trường hợp thành công là nhân rộng ngay.
Đó chưa chắc là đổi mới.
Có khi chỉ là chạy theo cái mới.
Hiến chương DDS yêu cầu việc xem xét cập nhật phải dựa trên thực tiễn hoạt động, kết quả nghiên cứu và ý kiến của các cấp quản lý, đội ngũ chuyên gia và Ban Lãnh đạo.
Điều đó cho thấy:
Cái mới phải được xem xét bằng căn cứ, không phải bằng cảm hứng.
Một người có thể có sáng kiến rất tốt.
Một chi nhánh có thể thử một cách làm hiệu quả.
Một Giảng viên có thể xây dựng một phương pháp đào tạo mới.
Điều đó đáng được khuyến khích.
Nhưng từ sáng kiến cá nhân đến chuẩn chung của hệ thống còn một khoảng cách.
Cần:
ghi nhận – phân tích – thử nghiệm – đánh giá – kiểm chứng – đề xuất – phê duyệt – rồi mới nhân rộng.
Đó không phải là làm khó sáng tạo.
Đó là bảo vệ chất lượng.
Bởi một cái mới có thể rất tốt với một người nhưng chưa chắc phù hợp với tất cả.
Một Giảng viên thấy học viên thường xuyên khó hiểu một phần trong giáo trình.
Có hai cách.
Cách thứ nhất:
Tự sửa nội dung và từ đó dạy theo bản riêng.
Cách thứ hai:
Ghi nhận khó khăn.
Tổng hợp phản hồi.
Đề xuất điều chỉnh.
Cùng người có trách nhiệm xem xét.
Sau khi được thống nhất, cập nhật vào nguồn chuẩn chung.
Cách thứ hai chậm hơn.
Nhưng giúp cả hệ thống cùng tiến.
Đổi mới cá nhân chỉ tạo ra một cách làm mới.
Đổi mới được chuẩn hóa mới có thể tạo ra giá trị cho cả hệ thống.
Chính sách là lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm.
Thị trường thay đổi.
Chi phí thay đổi.
Mô hình phát triển có thể thay đổi.
Vì vậy, chính sách có thể phải điều chỉnh theo từng giai đoạn.
Nhưng điều đó không có nghĩa một chi nhánh hay một cá nhân được tự thay đổi chính sách.
Phải có:
nguồn chính thức;
thẩm quyền;
thời điểm áp dụng;
và hướng dẫn thống nhất.
Nếu mỗi nơi “linh hoạt” theo một kiểu, đổi mới sẽ trở thành rối loạn.
Trước đây, nhiều nội dung có thể được quản lý bằng giấy.
Sau này, hệ thống có thể chuyển dần sang dữ liệu điện tử, mã QR, ứng dụng, tài liệu số.
Đó là đổi mới về công cụ.
Nhưng nguyên tắc vẫn phải giữ:
thông tin đúng,
quyền hạn rõ,
dữ liệu được quản lý thống nhất,
trách nhiệm được xác định.
Công nghệ không thay thế giá trị.
Công nghệ chỉ giúp giá trị được thực hiện hiệu quả hơn.
Đây là một sự nhầm lẫn khá phổ biến.
Có người nói:
“Muốn giữ truyền thống thì không nên thay đổi.”
Nhưng một giá trị thực sự mạnh không sợ đổi mới.
Ngược lại, nó giúp chúng ta biết đổi mới theo hướng nào.
Ví dụ:
Giữ giá trị Con người thì khi ứng dụng công nghệ vẫn phải hỏi:
Công nghệ có giúp con người học tốt hơn, làm việc tốt hơn và được phục vụ tốt hơn không?
Giữ giá trị Chuyên môn thì khi có phương pháp mới phải hỏi:
Nó có nâng chất lượng thật không?
Giữ giá trị Chính trực thì khi truyền thông mới phải hỏi:
Thông tin có đúng và có đủ căn cứ không?
Như vậy:
Giá trị không cản trở đổi mới. Giá trị giúp đổi mới đi đúng hướng.
Có những người muốn thay đổi bằng cách cho rằng cái cũ đều không còn giá trị.
Đó cũng là một cực đoan.
Một tổ chức trưởng thành phải biết:
điều gì của quá khứ là bài học;
điều gì là nền tảng;
điều gì nên giữ;
điều gì đã lỗi thời;
và điều gì cần được nâng cấp.
Hiến chương DDS chính là kết quả của một quá trình tích lũy và đúc kết từ thực tiễn. Vì vậy, đổi mới đúng phải dựa trên sự kế thừa.
Không phủ nhận con đường đã đi – mà dùng những gì đã học được để đi tốt hơn.
Đây là một nguyên tắc đặc biệt quan trọng.
Phần quy định về sửa đổi Hiến chương xác định việc sửa đổi không được thực hiện vì lợi ích của một cá nhân hay một đơn vị, mà phải hướng tới lợi ích chung và sự phát triển lâu dài của toàn Hệ thống DDS.
Điều đó có nghĩa:
Không thay quy định chỉ vì một người đang bất tiện.
Không thay chuẩn chỉ để hợp thức hóa một cách làm đã sai.
Không sửa nguyên tắc vì một nhóm đang muốn thêm quyền lợi.
Không dùng từ “đổi mới” để che cho việc bỏ qua chuẩn.
Đây là ranh giới rất rõ giữa:
đổi mới vì phát triển và thay đổi vì lợi ích cục bộ.
Phần định hướng cập nhật Hiến chương nêu ba nguyên tắc:
Thứ nhất: Giữ vững nền tảng tư tưởng của DDS.
Thứ hai: Bảo đảm tính thống nhất trong toàn hệ thống.
Thứ ba: Góp phần nâng cao chất lượng phát triển lâu dài của DDS.
Ba nguyên tắc này có thể dùng rộng hơn cho nhiều thay đổi trong hệ thống.
Trước một đề xuất mới, hãy hỏi:
Có giữ đúng nền không?
Có làm hệ thống thống nhất hơn hay chia nhỏ hơn?
Có tạo giá trị lâu dài hay chỉ thuận lợi trước mắt?
Nếu vượt qua được ba câu hỏi ấy, đổi mới mới thật sự có ý nghĩa.
Người lãnh đạo chỉ biết giữ sẽ khiến tổ chức trì trệ.
Người lãnh đạo chỉ biết đổi sẽ khiến tổ chức mất gốc.
Lãnh đạo tốt phải có khả năng:
giữ điều không nên thay đổi – và thay đổi điều không nên giữ mãi.
Đây là một trách nhiệm khó.
Bởi đôi khi thay đổi rất dễ được hoan nghênh trước mắt.
Còn giữ nguyên tắc có thể gây khó chịu.
Ngược lại, có lúc cách cũ rất quen thuộc nhưng đã không còn phù hợp.
Khi đó, người lãnh đạo phải đủ bản lĩnh để thay đổi.
Điểm tựa không phải cảm tính.
Điểm tựa phải là:
Sứ mệnh – Giá trị – Thực tiễn – Tiêu chuẩn – Lợi ích chung.
Đổi mới không chỉ từ Ban Lãnh đạo.
Người trực tiếp làm việc thường nhìn thấy vấn đề sớm nhất.
Kỹ thuật viên thấy điểm bất hợp lý trong thực hành.
Giảng viên thấy phần học viên khó hiểu.
Trưởng chi nhánh thấy vướng mắc trong quản trị.
Đại lý thấy phản hồi của thị trường.
Những dữ liệu ấy rất quý.
Nhưng cách đóng góp đúng không phải tự thay đổi.
Mà là:
ghi nhận – phản ánh – đề xuất – cung cấp căn cứ – và thực hiện theo quyết định chung.
Đó là cách mỗi thành viên vừa góp phần đổi mới, vừa giữ tính thống nhất.
Nếu Hiến chương chỉ được bảo vệ mà không bao giờ được nhìn lại, nó có nguy cơ xa thực tế.
Nếu mọi thứ đều có thể thay đổi bất cứ lúc nào, Hiến chương lại mất giá trị định hướng.
DDS lựa chọn một con đường ở giữa:
Kế thừa – bảo vệ – nghiên cứu – cập nhật – hoàn thiện.
Phần Hiến chương cũng khẳng định niềm tin rằng một tổ chức biết gìn giữ những giá trị nền tảng và biết đổi mới đúng lúc sẽ có khả năng thích ứng với tương lai.
Đó chính là tinh thần của phát triển bền vững.
Thứ nhất: Khi có một cách làm mới, tôi thường hỏi “có mới không” hay hỏi “có tốt hơn và đúng với giá trị DDS không”?
Thứ hai: Có việc nào tôi vẫn đang làm theo thói quen cũ dù thực tế đã cho thấy cần thay đổi?
Thứ ba: Khi đề xuất thay đổi, tôi đang xuất phát từ lợi ích chung của hệ thống hay chủ yếu từ sự thuận tiện và quyền lợi của mình?
Ba câu hỏi này giúp mỗi người phân biệt:
đổi mới thật và thay đổi tùy tiện.
Một cái cây muốn lớn phải có rễ.
Nhưng nếu chỉ có rễ mà không mọc thêm cành lá, nó cũng không thể phát triển.
DDS cũng vậy.
Giá trị nền tảng là bộ rễ.
Đổi mới là sức sống.
Giữ gốc để không mất mình.
Đổi mới để không đứng lại.
Hiến chương DDS đã xác định tinh thần rất rõ:
Một tổ chức biết gìn giữ những giá trị nền tảng và biết đổi mới đúng lúc sẽ luôn có khả năng thích ứng với tương lai.
Vì vậy:
Không thay đổi chỉ vì cái mới hấp dẫn.
Không giữ lại chỉ vì cái cũ quen thuộc.
Hãy giữ những gì làm nên bản sắc và thay đổi những gì giúp chúng ta thực hiện bản sắc ấy tốt hơn.
DDS – Kiên định trong giá trị, linh hoạt trong phương pháp, học hỏi từ thực tiễn và không ngừng hoàn thiện để bước cùng tương lai.
Tinh thần giữ giá trị nền tảng nhưng không ngừng hoàn thiện cũng chính là mối liên hệ giữa hai giáo trình quan trọng của DDS:
Quyển I – Hiến chương DDS
Là nơi xác lập những điều DDS lựa chọn gìn giữ lâu dài: Sứ mệnh, Tầm nhìn, Khát vọng, Giá trị cốt lõi, Văn hóa, Triết lý phát triển, Lời tuyên thệ, Cam kết và những nguyên tắc nền tảng của hệ thống.
Quyển II – Cẩm nang Hành động DDS – Từ Hiến chương đến Thực tiễn
Là nơi những giá trị ấy được đưa vào các tình huống thực tế để mỗi thành viên biết cách ứng dụng trong học tập, trị liệu, đào tạo, quản trị, phát triển đội ngũ và hoạt động hằng ngày.
Có thể hiểu ngắn gọn:
Hiến chương DDS giúp chúng ta biết điều gì phải giữ.
Cẩm nang Hành động DDS giúp chúng ta biết phải vận dụng điều đó như thế nào trong một thực tế luôn thay đổi.
Một quyển giúp giữ gốc.
Một quyển giúp đi đúng trong thực tế.
Hai quyển đi cùng nhau để DDS vừa giữ được bản sắc, vừa không ngừng học tập, đổi mới và trưởng thành.
Thành viên, Đại lý, Trưởng chi nhánh, Giảng viên và các đơn vị trong Hệ thống DDS có nhu cầu nghiên cứu, sử dụng hai giáo trình hoặc tìm hiểu phiên bản mới có thể liên hệ Công ty Cổ phần Tư vấn và Hỗ trợ Nghề Việt Nam để được hướng dẫn.
Giữ điều đúng – đổi điều cần đổi – học từ thực tiễn – cùng nhau xây dựng một DDS bền vững cho nhiều thế hệ.
