Hiến chương DDS không hình thành từ một thời điểm đơn lẻ, mà được tích lũy từ thực tiễn đào tạo, chuyên môn, quản trị, những thành công, khó khăn và bài học của cả một quá trình phát triển.
Một cuốn sách có thể được hoàn thành trong một khoảng thời gian.
Nhưng một hệ giá trị thì không thể được tạo ra chỉ trong vài ngày.
Một nguyên tắc muốn có sức sống phải được thực tế kiểm chứng.
Một triết lý muốn đi cùng một tổ chức lâu dài phải được hình thành từ trải nghiệm.
Một nền văn hóa muốn được nhiều thế hệ cùng gìn giữ phải được đúc kết từ chính cách con người đã sống, đã làm việc, đã thành công, đã vấp ngã và đã trưởng thành.
Đó cũng là câu chuyện của Hiến chương DDS.
Phụ lục III của Hiến chương xác định rất rõ: Hiến chương DDS không được hình thành trong một thời gian ngắn. Đây là kết quả của quá trình tích lũy, nghiên cứu, thực tiễn và không ngừng hoàn thiện trong suốt hành trình xây dựng Hệ thống DDS.
Vì vậy, khi cầm trên tay một cuốn Hiến chương, chúng ta không chỉ đang đọc những câu chữ.
Chúng ta đang đọc lại:
một phần hành trình trưởng thành của DDS.
Nhiều giá trị của DDS không bắt đầu từ việc một ngày nào đó có người ngồi xuống và nghĩ ra một danh sách.
Chúng đã xuất hiện trong thực tế trước đó.
Trong một buổi đào tạo.
Trong một cuộc họp chuyên môn.
Trong cách một người đi trước sửa lỗi cho người đi sau.
Trong một quyết định khó giữa quyền lợi trước mắt và lợi ích lâu dài.
Trong cách một đơn vị vượt qua mâu thuẫn.
Trong những bài học sau một lần làm chưa tốt.
Phụ lục về lịch sử hình thành Hiến chương ghi nhận rằng trong quá trình đào tạo, chuyển giao công nghệ, phát triển đội ngũ và mở rộng hệ thống, nhiều nguyên tắc, kinh nghiệm và giá trị đã dần được hình thành; ban đầu chúng được thể hiện qua bài giảng, hoạt động đào tạo, họp chuyên môn và các quy định ở từng giai đoạn.
Điều đó cho thấy:
Hiến chương không tạo ra toàn bộ giá trị DDS từ con số không. Hiến chương tập hợp, gọi tên, hệ thống hóa và chuẩn hóa những giá trị đã được hình thành trong thực tiễn.
Trong một tổ chức, có những bài học chỉ xuất hiện sau khi đã trải nghiệm.
Ví dụ:
Khi hệ thống còn ít người, có thể chưa thấy rõ tầm quan trọng của chuẩn hóa.
Nhưng khi nhiều giảng viên cùng đào tạo, nếu mỗi người dạy một cách, chúng ta mới thấy cần có nguồn chuẩn.
Khi đội ngũ còn nhỏ, nhiều quyền lợi có thể xử lý bằng sự trao đổi trực tiếp.
Nhưng khi hệ thống lớn hơn, chúng ta mới thấy cần nguyên tắc minh bạch và công bằng.
Khi mọi người còn rất gần nhau, văn hóa có thể được truyền bằng cách sống.
Nhưng khi thành viên ở nhiều địa phương, chúng ta mới thấy cần gọi tên rõ:
Chính trực là gì?
Đồng hành là gì?
Kỷ luật là gì?
Phát triển là gì?
Những nhu cầu ấy không phải do lý thuyết tạo ra.
Chúng được thực tế đặt ra.
Thông thường, người ta hay nghĩ chỉ thất bại mới tạo ra bài học.
Nhưng thành công cũng cần được phân tích.
Một lớp đào tạo đạt kết quả tốt – điều gì đã làm đúng?
Một chi nhánh phát triển bền – nguyên tắc nào đã giúp họ giữ đội ngũ?
Một người giảng viên tạo được nhiều học viên trưởng thành – cách làm nào có thể nhân rộng?
Một người tuyến trên phát triển được nhiều người kế cận – tư duy nào cần được ghi nhận?
Nếu chỉ vui với kết quả mà không đúc kết, thành công có thể chỉ xảy ra một lần.
Nhưng nếu biết rút ra nguyên tắc:
thành công của một cá nhân có thể trở thành kinh nghiệm của cả hệ thống.
Phụ lục III nêu rõ Hiến chương được xây dựng từ thực tiễn hoạt động, từ những thành công, những bài học kinh nghiệm và cả những khó khăn DDS đã trải qua.
Một vấn đề đã từng xảy ra không nhất thiết chỉ là một ký ức không vui.
Nếu biết nhìn lại, nó có thể trở thành:
một quy định mới,
một bài học đào tạo,
một nguyên tắc quản trị,
một tiêu chuẩn cần bổ sung,
hay một giá trị cần nhấn mạnh.
Ví dụ:
Nếu từng có tình trạng truyền đạt chính sách không thống nhất, bài học là phải có nguồn chính thức.
Nếu từng có người làm lâu năm nhưng lệch chuẩn, bài học là năng lực phải được đánh giá ở hiện tại.
Nếu từng có mâu thuẫn do phát triển tuyến dưới, bài học là phải làm rõ tư tưởng phát triển thành viên là phát triển chính mình.
Nếu từng có trường hợp người giỏi giữ kiến thức cho riêng mình, bài học là hệ thống phải xây văn hóa chia sẻ và người kế cận.
Như vậy:
Một khó khăn được đúc kết đúng sẽ không chỉ giải quyết chuyện đã qua; nó còn giúp người đi sau tránh lặp lại điều tương tự.
Đúc kết khác với kể chuyện.
Kể chuyện nói:
“Đã từng xảy ra việc này.”
Đúc kết phải trả lời thêm:
“Từ việc này chúng ta học được gì?”
“Điều gì cần trở thành nguyên tắc?”
“Điều gì chỉ là kinh nghiệm cá nhân?”
“Điều gì đủ giá trị để cả hệ thống cùng áp dụng?”
Đây là bước rất quan trọng.
Không phải kinh nghiệm nào cũng trở thành chuẩn.
Không phải cách làm tốt ở một nơi cũng tự động phù hợp với toàn hệ thống.
Muốn trở thành nền chung phải:
xem xét – phân tích – kiểm chứng – hệ thống hóa – rồi mới chuẩn hóa.
Một người có thể có 10 năm kinh nghiệm.
Nhưng nếu toàn bộ kinh nghiệm chỉ nằm trong trí nhớ của người đó, hệ thống vẫn có nguy cơ mất đi giá trị ấy khi người đó không còn trực tiếp tham gia.
Bởi vậy, một tổ chức trưởng thành phải biết chuyển:
kinh nghiệm cá nhân → tri thức chung.
Ví dụ:
Một giảng viên phát hiện một lỗi học viên thường mắc.
Nếu chỉ sửa cho lớp của mình, giá trị dừng ở lớp đó.
Nhưng nếu lỗi ấy được ghi nhận, phân tích, bổ sung vào giáo án hoặc tài liệu sửa lỗi, nhiều giảng viên khác có thể sử dụng.
Một Trưởng chi nhánh tìm ra cách tổ chức sinh hoạt chuyên môn hiệu quả.
Nếu chỉ giữ ở đơn vị mình, đó là kinh nghiệm địa phương.
Nếu được đánh giá, tổng kết và chuẩn hóa, nó có thể trở thành mô hình tham khảo cho nhiều nơi.
Đó là cách tổ chức học tập.
Đây là một bước rất quan trọng trong quá trình hình thành Hiến chương.
Hệ thống ngày càng lớn, Ban Lãnh đạo nhận thấy cần tập hợp, hệ thống hóa và chuẩn hóa những giá trị đã được hình thành thành một văn kiện thống nhất.
Tại sao phải chuẩn hóa?
Bởi nếu không:
giá trị phụ thuộc người truyền;
nguyên tắc phụ thuộc trí nhớ;
cách hiểu phụ thuộc địa phương;
và thế hệ sau phải tự tìm lại những điều thế hệ trước đã biết.
Chuẩn hóa giúp biến:
“Một người biết”
thành:
“Cả hệ thống có thể học.”
Biến:
“Một nơi làm tốt”
thành:
“Có cơ sở để nhiều nơi cùng tham khảo và thực hiện.”
Biến:
“Một bài học đã trải qua”
thành:
“Một giá trị có thể truyền lại.”
Trong quá trình hình thành Hiến chương, DDS không chỉ tổng hợp tài liệu.
Đó còn là quá trình tự nhìn lại:
DDS là ai?
DDS đang theo đuổi giá trị gì?
DDS muốn trở thành hệ thống như thế nào?
DDS sẽ phát triển bằng con đường nào?
Phụ lục III xác định quá trình hình thành Hiến chương chính là quá trình DDS tự nhìn lại, xác định rõ mình là ai, đang theo đuổi những giá trị gì và sẽ phát triển theo con đường nào.
Đây là điều tạo ra sự khác biệt.
Bởi khi tổ chức chưa trả lời rõ mình là ai, mỗi người có thể tự định nghĩa DDS theo cách riêng.
Người thấy DDS là một sản phẩm.
Người thấy DDS là một phương pháp.
Người thấy DDS chỉ là một cơ hội kinh doanh.
Người khác lại thấy DDS chỉ là một chương trình đào tạo.
Hiến chương đưa tất cả trở về một cách nhìn thống nhất hơn về cả hệ thống, con người, nghề nghiệp, giá trị, văn hóa và định hướng phát triển.
Theo Phụ lục III, các nội dung được cân nhắc trên tinh thần:
phù hợp với Sứ mệnh DDS;
phù hợp với thực tiễn hoạt động;
có giá trị định hướng lâu dài;
có khả năng áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống.
Đây cũng là bốn câu hỏi rất hay cho bất cứ nội dung nào muốn trở thành chuẩn của DDS:
Có đúng với Sứ mệnh không?
Thực tế có cần không?
Có giá trị lâu dài hay chỉ xử lý một trường hợp nhất thời?
Có thể áp dụng thống nhất hay không?
Nếu chưa vượt qua bốn câu hỏi đó, một ý kiến cá nhân chưa nên trở thành nguyên tắc chung.
Giả sử một kỹ thuật viên hoặc giảng viên phát hiện một cách làm mới và thấy có hiệu quả trong một số trường hợp.
Điều không nên làm là ngay lập tức nói:
“Từ nay toàn hệ thống phải làm cách này.”
Cách đúng hơn là:
ghi nhận;
mô tả rõ;
xem xét phạm vi;
kiểm tra chuyên môn;
theo dõi thêm;
đánh giá;
rồi nếu đủ căn cứ mới đề xuất chuẩn hóa.
Đó chính là tinh thần:
Tôn trọng sáng tạo nhưng không biến trải nghiệm cá nhân thành chuẩn chung một cách vội vàng.
Nếu chỉ một học viên mắc lỗi, có thể đó là lỗi cá nhân.
Nhưng nếu nhiều lớp, nhiều địa phương cùng mắc một lỗi giống nhau, hệ thống phải đặt câu hỏi khác:
Giáo trình có chỗ nào chưa rõ?
Giáo án có thiếu bước nhấn mạnh không?
Video hướng dẫn có cần cập nhật không?
Giảng viên có đang hiểu khác nhau không?
Lúc ấy, vấn đề không còn chỉ nằm ở người học.
Có thể cần sửa ở hệ thống.
Đây chính là giá trị của việc tích lũy thực tiễn:
Nhiều tình huống riêng lẻ khi được tổng hợp có thể chỉ ra một vấn đề chung cần chuẩn hóa.
Phần kết lịch sử hình thành nhấn mạnh rằng Hiến chương là kết quả của quá trình học tập, lao động, nghiên cứu, cống hiến và không ngừng hoàn thiện của nhiều cá nhân trong hành trình phát triển DDS.
Điều này rất đáng trân trọng.
Bởi phía sau một nguyên tắc hôm nay có thể là:
một bài học của người đi trước;
một đóng góp chuyên môn;
một phản hồi từ thực tế;
một khó khăn của một đơn vị;
một kinh nghiệm của một giảng viên;
hay một quá trình lãnh đạo phải cân nhắc giữa nhiều phương án.
Khi nhìn như vậy, chúng ta sẽ đọc Hiến chương bằng thái độ khác.
Không phải:
“Đây là một quyển sách Công ty mới ban hành.”
Mà là:
“Đây là một phần tri thức và giá trị mà cả quá trình phát triển đã để lại cho chúng ta.”
Hiến chương hiện tại là sự đúc kết của quá khứ và hiện tại.
Nhưng hành trình chưa kết thúc.
Những vấn đề hôm nay gặp phải có thể trở thành bài học ngày mai.
Những sáng kiến hôm nay có thể trở thành chuẩn tốt hơn trong tương lai.
Những giá trị chúng ta sống hôm nay sẽ quyết định thế hệ sau hiểu DDS như thế nào.
Điều đó có nghĩa:
Mỗi thành viên hôm nay không chỉ là người tiếp nhận Hiến chương. Mỗi người cũng đang góp phần tạo nên thực tiễn để DDS tiếp tục hoàn thiện trong tương lai.
Một tổ chức nếu thay đổi mọi thứ liên tục sẽ mất gốc.
Nhưng nếu không thay đổi gì, tổ chức cũng có thể tụt lại.
Phụ lục III xác định Hiến chương cần được kế thừa, bảo vệ và cập nhật một cách khoa học; việc cập nhật không nhằm thay đổi những giá trị nền tảng mà nhằm làm rõ, đầy đủ và hoàn thiện hơn những nội dung đã xác lập.
Đó chính là tinh thần:
Giữ giá trị – đổi phương pháp.
Giữ bản sắc – hoàn thiện hệ thống.
Giữ cái gốc – nhưng không ngừng học từ thực tiễn mới.
Thứ nhất: Trong quá trình làm nghề, tôi có đang chủ động rút ra bài học từ cả những việc làm tốt và những việc chưa tốt hay không?
Thứ hai: Có kinh nghiệm giá trị nào của tôi hoặc đội ngũ đang chỉ nằm trong trí nhớ cá nhân mà chưa được ghi lại, chia sẻ hoặc đề xuất hệ thống hóa?
Thứ ba: Khi đưa ra một cách làm mới, tôi đang coi đó là trải nghiệm của mình hay vội vàng xem nó như một chuẩn cho tất cả mọi người?
Ba câu hỏi ấy giúp chúng ta hiểu sâu hơn về quá trình:
TÍCH LŨY → ĐÚC KẾT → KIỂM CHỨNG → CHUẨN HÓA → KẾ THỪA → TIẾP TỤC HOÀN THIỆN.
Hiến chương DDS không được viết trong một ngày.
Bởi những giá trị thật không sinh ra trong một ngày.
Chúng được hình thành:
qua học tập;
qua lao động;
qua thành công;
qua khó khăn;
qua những lần nhìn lại;
qua những điều được giữ;
và cả những điều phải thay đổi.
Phụ lục III đã khẳng định Hiến chương là sự kết tinh của những giá trị hình thành từ thực tiễn, là kim chỉ nam cho hiện tại và nền móng cho tương lai.
Vì vậy:
Đừng chỉ nhìn Hiến chương như kết quả của một lần biên soạn.
Hãy nhìn đó là kết quả của cả một quá trình DDS tự học, tự nhìn lại và tự hoàn thiện.
Và hôm nay, mỗi người trong chúng ta đang tiếp tục hành trình ấy.
DDS – Tích lũy từ thực tiễn, đúc kết thành giá trị, chuẩn hóa thành nền tảng và trao lại cho những thế hệ tiếp theo.
Tinh thần tích lũy – đúc kết – chuẩn hóa – kế thừa cũng chính là một trong những ý nghĩa quan trọng của việc xây dựng hệ thống giáo trình DDS.
Quyển I – Hiến chương DDS
Hệ thống hóa những nền tảng tư tưởng, giá trị và định hướng phát triển đã được DDS đúc kết: Sứ mệnh, Tầm nhìn, Khát vọng, Giá trị cốt lõi, Văn hóa, Hệ triết lý phát triển, Lời tuyên thệ, Cam kết và các nguyên tắc nền tảng.
Quyển II – Cẩm nang Hành động DDS – Từ Hiến chương đến Thực tiễn
Tiếp nối Hiến chương bằng những tình huống, cách vận dụng và hành động cụ thể, giúp các giá trị chung đi vào học tập, chuyên môn, trị liệu, đào tạo, quản lý, phát triển đội ngũ và đời sống hằng ngày của Hệ thống DDS.
Có thể hiểu bằng hai câu:
Hiến chương DDS là sự đúc kết những điều DDS lựa chọn làm nền tảng.
Cẩm nang Hành động DDS là bước chuyển những nền tảng ấy thành cách làm trong thực tế.
Một quyển giúp không quên điều đã đúc kết.
Một quyển giúp không để điều đã đúc kết chỉ nằm trên giấy.
Hai quyển cùng góp phần để kinh nghiệm không mất đi, giá trị không bị truyền sai và thế hệ sau không phải bắt đầu lại từ con số không.
Thành viên, Đại lý, Trưởng chi nhánh, Giảng viên và các đơn vị trong Hệ thống DDS có nhu cầu nghiên cứu, sử dụng hai giáo trình hoặc tìm hiểu phiên bản mới có thể liên hệ Công ty Cổ phần Tư vấn và Hỗ trợ Nghề Việt Nam để được hướng dẫn.
Kế thừa điều đúng – học từ thực tiễn – tiếp tục hoàn thiện – cùng nhau xây dựng những giá trị DDS cho hôm nay và mai sau.
