“Tôi đã dạy hết bài” chưa phải câu trả lời cuối cùng
Sau một giờ học, Giáo viên rất dễ tự kiểm tra bằng những câu hỏi:
Tôi đã nói hết nội dung chưa?
Tôi có đi đúng giáo án không?
Tôi có kịp thời gian không?
Tôi có trình bày đủ các phần không?
Những câu hỏi ấy cần thiết.
Nhưng chúng mới nhìn giờ học từ phía người dạy.
Nếu nhìn từ phía người học, chúng ta cần thêm những câu hỏi khác:
Học viên đã hiểu chưa?
Điều gì họ đã thực sự nhớ được?
Nội dung nào họ có thể giải thích?
Kỹ năng nào họ đã thực hiện được?
Họ làm được vì đã hình thành năng lực hay vẫn phải chờ Giáo viên nhắc?
Sự khác biệt giữa hai cách nhìn này rất quan trọng.
Bởi Giáo viên có thể hoàn thành việc dạy, nhưng người học chưa chắc đã hoàn thành việc học.
Mục tiêu của giờ học phải nằm ở người học
Khi chuẩn bị một bài DDS, nếu câu hỏi đầu tiên chỉ là:
“Hôm nay tôi phải dạy những gì?”
người Giáo viên rất dễ tập trung vào lượng nội dung mình cần truyền đạt.
Nhưng nếu bắt đầu bằng câu hỏi:
“Sau buổi học này, học viên phải đạt được điều gì?”
toàn bộ cách tổ chức giờ học sẽ thay đổi.
Nếu người học cần hiểu, Giáo viên phải tạo cơ hội để họ giải thích, phân biệt hoặc vận dụng kiến thức.
Nếu người học cần xác định được, họ phải trực tiếp xác định.
Nếu người học cần thực hiện được, họ phải có thời gian thực hành.
Nếu người học cần tự làm được, Giáo viên không thể liên tục đứng bên cạnh nhắc từng bước rồi kết luận rằng học viên đã đạt.
Mục tiêu vì vậy không chỉ là một phần được ghi ở đầu giáo án.
Mục tiêu phải trở thành đích đến của toàn bộ giờ học.
Nói hay có giá trị – nhưng chưa phải thước đo cuối cùng
Một người Giáo viên diễn đạt rõ ràng, tự tin và cuốn hút chắc chắn có nhiều lợi thế.
Một lớp học có tương tác tốt, không khí tích cực và học viên hào hứng cũng rất đáng quý.
Nhưng những điều đó phải phục vụ một kết quả cao hơn:
NGƯỜI HỌC TIẾN BỘ.
Một giờ học không thể chỉ được đánh giá bằng việc:
Giáo viên nói hay;
slide đẹp;
lớp vui;
học viên chăm chú;
hay bài giảng kết thúc đúng lúc.
Bởi một học viên có thể chăm chú nghe nhưng chưa chắc đã hiểu.
Có thể hiểu nhưng chưa chắc đã làm được.
Có thể làm được khi Giáo viên hướng dẫn nhưng chưa chắc đã tự làm được.
Vì vậy, chất lượng đào tạo phải tiếp tục được kiểm chứng bằng kết quả học tập và năng lực hình thành ở người học.
Muốn biết học viên làm được hay chưa – phải cho họ làm
Đây là một nguyên tắc rất thực tế trong đào tạo nghề.
Nếu muốn biết học viên có nhớ kiến thức hay không, Giáo viên có thể hỏi.
Nếu muốn biết học viên có hiểu hay không, có thể yêu cầu họ giải thích hoặc vận dụng.
Nhưng nếu muốn biết một người có thực hiện được một kỹ năng hay không, chỉ hỏi lý thuyết là chưa đủ.
Phải tạo cơ hội để người học thực hiện.
Giáo viên quan sát.
Kết quả được đối chiếu với yêu cầu của bài.
Nếu còn lỗi, người học được hướng dẫn sửa.
Sau đó phải tiếp tục thực hiện lại.
Bởi vậy:
DẠY XONG CHƯA CÓ NGHĨA LÀ HỌC VIÊN ĐÃ ĐẠT.
Và:
NGƯỜI HỌC NÓI “EM HIỂU RỒI” CŨNG CHƯA PHẢI LÚC NÀO CŨNG LÀ MINH CHỨNG RẰNG HỌ ĐÃ LÀM ĐƯỢC.
Kiểm tra không phải việc chỉ diễn ra ở cuối khóa
Nếu đợi đến cuối khóa mới phát hiện một học viên còn hiểu sai hoặc thực hiện chưa đúng, cơ hội điều chỉnh trong quá trình học đã bị thu hẹp.
Trong dạy học DDS, kiểm tra có thể xuất hiện ngay trong quá trình học.
Sau một nội dung, Giáo viên cần biết:
Học viên đã đạt gì?
Đang vướng ở đâu?
Có thể chuyển sang phần tiếp theo chưa?
Hay cần giải thích, hướng dẫn hoặc luyện lại?
Khi nhìn theo cách này, kiểm tra không còn là hoạt động chỉ nhằm tìm ra ai đúng, ai sai.
Nó trở thành một phần của quá trình dạy học:
DẠY → KIỂM TRA → PHẢN HỒI → SỬA → KIỂM TRA LẠI → TIẾP TỤC HỌC.
Đánh giá vì thế không chỉ giúp Giáo viên biết người học đang ở đâu.
Nó còn giúp chính Giáo viên biết cách dạy hiện tại có đang tạo ra kết quả mong muốn hay không.
Khi học viên chưa đạt, người thầy cũng có thêm một câu hỏi để tự soi
Nếu học viên chưa đạt mục tiêu, nguyên nhân không phải lúc nào cũng đơn giản là:
“Học viên học chưa tốt.”
Người Giáo viên cần nhìn rộng hơn.
Có thể nội dung chưa được giải thích đủ rõ.
Có thể phương pháp chưa phù hợp.
Có thể thời gian thực hành chưa đủ.
Có thể nhiệm vụ chưa rõ.
Có thể Giáo viên làm mẫu nhiều nhưng học viên thực hiện quá ít.
Có thể lỗi đã được chỉ ra nhưng chưa được cho làm lại.
Có thể cách kiểm tra chưa đúng với loại năng lực cần đánh giá.
Chính vì vậy, kết quả của người học cũng là một nguồn thông tin giúp người Giáo viên tự đánh giá lại bài dạy của mình.
Một người thầy có trách nhiệm không chỉ hỏi:
“Học viên tại sao chưa làm được?”
Mà còn biết hỏi:
“Tôi cần thay đổi điều gì để giúp họ học tốt hơn mà vẫn giữ đúng chuẩn?”
Sản phẩm của dạy học không phải là bài giảng – mà là sự trưởng thành của người học
Một bài giảng kết thúc khi hết giờ.
Một giáo án có thể được hoàn thành khi tất cả nội dung đã triển khai.
Nhưng mục tiêu của đào tạo nghề không dừng ở đó.
Điều quan trọng hơn là sau quá trình học:
người học biết thêm điều gì;
hiểu sâu hơn điều gì;
thực hiện được điều gì;
đã sửa được lỗi nào;
có thể tự làm đến đâu;
và có khả năng tiếp tục học, rèn luyện và phát triển như thế nào.
Đó là lý do Giáo trình DDS Quyển 3 – Hệ 1 đặt hoạt động của người học vào vị trí rất quan trọng trong quá trình dạy học.
Giáo viên tổ chức.
Học viên tham gia.
Giáo viên hướng dẫn.
Học viên thực hiện.
Giáo viên quan sát và phản hồi.
Học viên sửa và làm lại.
Cuối cùng, điều cần hình thành không phải là một lớp học “đã học xong”.
Mà là những con người đã tiến thêm một bước về năng lực.
THÔNG ĐIỆP CHỐT
ĐỪNG CHỈ HỎI: “TÔI ĐÃ DẠY HẾT CHƯA?”
HÃY HỎI THÊM: “HỌC VIÊN ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC GÌ?”
Một giờ dạy tốt không chỉ được nhìn qua những gì người Giáo viên đã nói.
Nó phải được nhìn qua những gì người học đã hiểu, đã làm được, đã sửa được và từng bước có thể tự thực hiện.
Bởi:
SẢN PHẨM ĐẦU RA QUAN TRỌNG NHẤT CỦA QUÁ TRÌNH DẠY HỌC CHÍNH LÀ SỰ TRƯỞNG THÀNH VỀ NĂNG LỰC CỦA NGƯỜI HỌC.
CTA
Sau một giờ dạy, trước khi đóng giáo án, người Giáo viên DDS có thể tự hỏi một câu:
“Nếu không có tôi đứng bên cạnh, học viên hôm nay đã tự làm được thêm điều gì so với trước khi bước vào lớp?”
Đó là một cách để bắt đầu nhìn chất lượng đào tạo từ chính sự trưởng thành của người học.
