Ai cũng muốn quyền lợi của mình được bảo đảm. Điều đó hoàn toàn chính đáng. Nhưng một hệ thống chỉ có thể bảo vệ quyền lợi lâu dài khi mỗi người cũng thực hiện đúng trách nhiệm của mình. Trong DDS – Điện sinh học, quyền lợi và trách nhiệm vì thế không phải hai câu chuyện tách biệt. Chúng là hai mặt của cùng một quá trình phát triển nghề nghiệp.
Khi tham gia một tổ chức hay một hệ thống nghề nghiệp, câu hỏi rất tự nhiên là:
“Tôi có những quyền lợi gì?”
Nhưng có một câu hỏi khác ít được đặt ra hơn:
“Để những quyền lợi ấy được hình thành và được bảo vệ, tôi có trách nhiệm gì?”
Nếu chỉ hỏi câu thứ nhất mà bỏ qua câu thứ hai, chúng ta mới nhìn thấy một nửa của chính sách.
Bởi quyền lợi của một người không tồn tại biệt lập.
Trong một hệ thống có nhiều Thành viên, người làm nghề, người phát triển thị trường, người hỗ trợ đội ngũ và các cấp quản lý, hành động của một người có thể ảnh hưởng đến rất nhiều người khác.
Vì thế, muốn nói đến quyền lợi, phải đồng thời nói đến trách nhiệm.
Trong bất kỳ môi trường nghề nghiệp nào, quyền lợi bền vững cần gắn với một cơ sở rõ ràng.
Đó có thể là vị trí, năng lực, kết quả công việc, mức độ đóng góp, những điều kiện đã đáp ứng và việc thực hiện đúng các nguyên tắc chung.
Điều này rất quan trọng.
Bởi nếu quyền lợi không gắn với giá trị và trách nhiệm, người làm nhiều hay ít cũng giống nhau; người tuân thủ hay không tuân thủ cũng không khác nhau; người tạo ra giá trị và người không tạo ra giá trị đều có thể kỳ vọng như nhau.
Một hệ thống như vậy khó tạo ra sự công bằng lâu dài.
Vì thế, tinh thần của Quyển 6 có thể được nhìn qua một nguyên tắc rất đơn giản:
Muốn hưởng đúng, trước hết phải hiểu đúng và làm đúng.
Ở chiều ngược lại, một hệ thống không thể chỉ yêu cầu Thành viên thực hiện trách nhiệm mà không quan tâm đến quyền lợi chính đáng của họ.
Khi một người học tập, làm việc, tạo ra kết quả và có những đóng góp phù hợp, những giá trị ấy cần được nhìn nhận theo các nguyên tắc đã xác lập.
Khi một người thực hiện đúng chính sách, quyền lợi hợp pháp và chính đáng của họ cần được tôn trọng và bảo vệ.
Khi có quy định chung, quy định đó cần giúp người tham gia biết:
Điều gì mình được làm.
Điều gì mình cần làm.
Điều gì mình được hưởng khi đáp ứng các điều kiện tương ứng.
Và những giới hạn nào cần được tôn trọng để không ảnh hưởng đến người khác.
Như vậy, chính sách không chỉ đặt ra trách nhiệm.
Chính sách cũng tạo cơ sở để bảo vệ người làm đúng.
Hãy hình dung một cộng đồng trong đó mỗi người chỉ quan tâm đến lợi ích của riêng mình.
Người này có thể đưa ra những thông tin chưa chính xác để thu hút khách hàng.
Người khác có thể bỏ qua nguyên tắc chung vì muốn đạt kết quả nhanh hơn.
Một người khác nữa có thể đặt lợi ích trước mắt cao hơn uy tín lâu dài của cộng đồng.
Nếu những hành vi ấy diễn ra thường xuyên, ai sẽ chịu hậu quả?
Không chỉ người thực hiện.
Khách hàng có thể mất niềm tin.
Những người làm đúng có thể bị ảnh hưởng.
Uy tín chung có thể suy giảm.
Và cuối cùng, chính thị trường của tất cả mọi người cũng có thể bị tác động.
Đó là lý do trách nhiệm cá nhân không chỉ là chuyện cá nhân.
Trong một hệ thống, trách nhiệm của mỗi người góp phần tạo nên môi trường mà quyền lợi của tất cả mọi người được bảo vệ.
Đây là một thay đổi nhận thức rất quan trọng.
Nếu chúng ta coi chính sách chỉ là những quy định buộc phải tuân theo, rất dễ xuất hiện tâm lý:
“Có ai kiểm tra không?”
Nhưng khi hiểu rằng quy định chung còn nhằm bảo vệ khách hàng, bảo vệ người làm đúng và bảo vệ sự phát triển lâu dài của hệ thống, câu hỏi sẽ thay đổi thành:
“Việc tôi đang làm có tạo ra giá trị và có ảnh hưởng đến quyền lợi của người khác hay không?”
Đó là bước chuyển từ tuân thủ vì bị yêu cầu sang tuân thủ vì hiểu trách nhiệm nghề nghiệp.
Một cộng đồng trưởng thành không thể chỉ dựa vào việc kiểm tra.
Nó cần những con người biết tự chịu trách nhiệm về hành động của mình.
Khi mới bước vào một nghề, trách nhiệm của một người thường tập trung nhiều vào bản thân:
Học đúng.
Rèn luyện.
Thực hiện đúng.
Phục vụ khách hàng có trách nhiệm.
Nhưng khi vai trò của một người phát triển, phạm vi ảnh hưởng của họ cũng có thể mở rộng.
Họ có thể bắt đầu hỗ trợ người khác.
Có thể tham gia xây dựng đội ngũ.
Có thể hướng dẫn những người mới.
Có thể trở thành người mà nhiều Thành viên khác nhìn vào để học hỏi.
Lúc ấy, một quyết định không còn chỉ ảnh hưởng đến cá nhân họ.
Vai trò lớn hơn đòi hỏi trách nhiệm lớn hơn.
Đó cũng là lý do một con đường phát triển nghề nghiệp không nên chỉ được nhìn bằng câu hỏi:
“Lên vị trí cao hơn tôi được thêm quyền lợi gì?”
Mà cần thêm một câu hỏi nữa:
“Ở vị trí ấy, tôi phải chịu trách nhiệm thêm về điều gì?”
Hai câu hỏi phải đi cùng nhau.
DDS xác định ba phương châm:
“Lấy hiệu quả trị liệu làm trọng tâm;
Lấy kết nối cộng đồng làm then chốt;
Lấy phát triển thị trường làm mũi nhọn.”
Nhưng cả ba đều cần một nền móng chung: con người thực hiện đúng trách nhiệm của mình.
Nếu đặt hiệu quả trị liệu làm trọng tâm, trách nhiệm với khách hàng phải được coi trọng.
Nếu kết nối cộng đồng là then chốt, trách nhiệm với những người cùng hệ thống phải được coi trọng.
Nếu phát triển thị trường là mũi nhọn, trách nhiệm đối với uy tín chung và sự phát triển lâu dài của thị trường càng không thể xem nhẹ.
Bởi thị trường có thể được mở rộng bằng nhiều cách.
Nhưng để thị trường ở lại, điều cần thiết là niềm tin.
Và niềm tin được tạo nên từ rất nhiều hành động đúng được lặp lại trong thời gian dài.
Một người hiểu sai rất dễ làm sai.
Làm sai có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của chính mình hoặc người khác.
Ngược lại, khi hiểu đúng chính sách, biết rõ trách nhiệm và thực hiện đúng vai trò, mỗi người có cơ sở tốt hơn để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Vì vậy:
Hiểu đúng là nền tảng.
Làm đúng là hành động.
Hưởng đúng là sự ghi nhận tương ứng.
Nhưng hành trình không dừng ở đó.
Khi một người tiếp tục đóng góp cho cộng đồng và cùng những người khác phát triển, chúng ta có thêm hai giá trị:
Cống hiến đúng – Cùng phát triển.
Năm yếu tố ấy tạo thành một mạch thống nhất:
Hiểu đúng – Làm đúng – Hưởng đúng – Cống hiến đúng – Cùng phát triển.
Nó cũng phải giúp người tham gia biết vì sao mình phải làm như vậy.
Đó là điểm rất quan trọng khi tiếp cận Giáo trình DDS Quyển 6 – Hệ 1: Chính sách và Phát triển nghề DDS.
Nếu chỉ đọc chính sách để tìm xem mình được hưởng gì, chúng ta sẽ bỏ qua một phần rất lớn giá trị của tài liệu.
Quyển 6 còn giúp mỗi người nhìn lại:
Mình đang ở đâu?
Vai trò của mình là gì?
Quyền lợi nào đi cùng vị trí đó?
Trách nhiệm nào mình phải thực hiện?
Và nếu muốn tiến xa hơn, mình cần trưởng thành thêm ở đâu?
Khi quyền lợi và trách nhiệm được đặt đúng vị trí, chính sách không còn chỉ là những dòng quy định.
Nó trở thành nguyên tắc để nhiều người có thể cùng làm việc, cùng tạo giá trị và cùng phát triển trong một hệ thống.
Vì thế, trước khi hỏi:
“Quyền lợi của tôi có được bảo vệ không?”
mỗi chúng ta cũng có thể tự hỏi thêm:
“Tôi đã thực hiện trách nhiệm của mình như thế nào để góp phần bảo vệ quyền lợi của chính mình và của những người khác?”
Một hệ thống bền vững không thể được xây dựng chỉ bằng quyền lợi.
Cũng không thể được xây dựng chỉ bằng trách nhiệm.
Nó cần cả hai.
