SỬA MỘT ĐỘNG TÁC HAY SỬA CÁCH MỘT NGƯỜI HỌC?

Nếu sau mỗi lần sai, học viên đều phải chờ thầy chỉ ra lỗi, người thầy đã sửa được động tác. Nhưng có thể vẫn chưa giúp người học hình thành năng lực tự sửa.

“Chưa đúng. Làm lại.”

Học viên làm lại.

“Vẫn chưa đúng.”

Người thầy bước tới, cầm tay chỉnh lại.

“Đây, phải làm thế này.”

Học viên nhìn.

Làm theo.

Lần này đúng.

Nếu câu chuyện dừng ở đây, chúng ta có thể nói:

Lỗi đã được sửa.

Nhưng hãy thử đặt thêm một câu hỏi:

Ngày mai, khi không còn người thầy đứng bên cạnh, nếu mắc lại đúng lỗi ấy, người học có tự nhận ra không?

Nếu câu trả lời là “không”, vậy hôm nay chúng ta thực sự đã sửa được điều gì?

Đây là một khác biệt rất nhỏ nhưng rất quan trọng trong công việc của người dạy.

SỬA CHO ĐÚNG MỘT LẦN

và

GIÚP NGƯỜI HỌC BIẾT CÁCH TỰ SỬA

không hoàn toàn giống nhau.

Người thầy giỏi chuyên môn thường nhìn ra lỗi rất nhanh.

Học viên vừa làm, thầy đã biết sai ở đâu.

Vì biết quá nhanh nên đôi khi phản xạ tự nhiên là:

chỉ ngay lỗi;

làm mẫu ngay;

sửa ngay;

thậm chí làm thay cho nhanh.

Cách đó có thể giúp động tác trở lại đúng rất nhanh.

Nhưng người học đã thực sự tiến bộ đến đâu?

Hãy thử một cách khác.

Khi học viên vừa thực hiện chưa đúng, thay vì lập tức nói đáp án, người hướng dẫn hỏi:

“Anh/chị tự xem lại xem mình đang vướng ở đâu?”

Người học dừng lại.

Quan sát.

Nhớ lại điều vừa được hướng dẫn.

Thử nhận xét chính mình.

Có thể lần đầu họ chưa tìm ra.

Người thầy tiếp tục gợi mở.

Đến khi người học nhận ra:

“À, em sai ở chỗ này.”

Khoảnh khắc ấy rất khác với việc được thầy nói:

“Anh sai ở chỗ này.”

Bởi lần đầu tiên, người học không chỉ được SỬA LỖI.

Họ đang học CÁCH NHẬN RA LỖI.

Đó là một năng lực.

Sau khi nhận ra, người học làm lại.

Người thầy tiếp tục quan sát.

Nếu vẫn chưa đúng, thầy mới bổ sung phần cần thiết.

Rồi yêu cầu làm lại.

Và quan trọng nhất:

Sau khi đã làm đúng một lần, hãy để người học tự làm thêm lần nữa.

Không nhắc.

Không cầm tay.

Không làm thay.

Bởi mục tiêu cuối cùng không phải:

“Có thầy thì làm đúng.”

Mà phải từng bước tiến tới:

“Không có thầy đứng cạnh, tôi vẫn biết mình đang làm gì.”

Đây chính là điểm mà công việc sửa lỗi trở thành một phần của năng lực sư phạm.

Một Giảng viên DDS không chỉ cần biết:

ĐÚNG LÀ GÌ.

Người Giảng viên còn phải nhận ra:

HỌC VIÊN ĐANG SAI Ở ĐÂU.

VÌ SAO HỌ SAI.

NÊN CAN THIỆP ĐẾN MỨC NÀO.

VÀ LÀM THẾ NÀO ĐỂ SAU LẦN SỬA NÀY, NGƯỜI HỌC TIẾN BỘ HƠN.

Có những lỗi đến từ việc chưa nhớ.

Có lỗi vì hiểu chưa đúng.

Có lỗi vì thao tác chưa thành thạo.

Có lỗi do hình thành thói quen cũ.

Có người chỉ cần được nhắc một câu.

Có người cần được làm mẫu lại.

Có người phải luyện nhiều lần.

Nếu tất cả các lỗi đều được xử lý bằng cùng một cách:

“Để tôi làm lại cho anh xem”

thì chúng ta đang sửa động tác nhiều hơn là phát triển người học.

Đây cũng là một trong những lý do chuẩn hóa Giảng viên DDS không thể chỉ dừng ở việc kiểm tra xem người thầy có tự mình thực hiện tốt hay không.

Người làm nghề giỏi có thể sửa công việc của mình.

Người dạy còn cần có khả năng giúp người khác sửa được công việc của họ.

Khoảng cách ấy chính là một phần năng lực mà người đứng lớp phải tiếp tục rèn luyện.

Và điều này có ý nghĩa rất lớn với những người đang muốn trở thành Giảng viên DDS trong tương lai.

Bạn không cần chờ đến ngày đứng trước một lớp đông người mới bắt đầu học cách dạy.

Hãy quan sát chính cách mình đang giúp một người mới.

Khi họ sai, bạn có sốt ruột làm thay không?

Bạn có chỉ nói “sai rồi” hay giúp họ biết sai ở đâu?

Bạn có hỏi lại để xem họ đã hiểu chưa?

Sau khi sửa, bạn có để họ tự làm lại không?

Những việc tưởng rất nhỏ ấy chính là nơi năng lực hướng dẫn bắt đầu hình thành.

Với Đại lý và Trưởng chi nhánh, đây cũng là một góc đáng quan tâm.

Một đội ngũ mạnh không phải là đội ngũ mà cứ có vấn đề lại phải chờ một người giỏi nhất tới sửa.

Đội ngũ mạnh là nơi ngày càng có nhiều người biết:

tự kiểm tra;

tự phát hiện khoảng thiếu;

tự quay lại nguồn;

tự sửa những lỗi trong phạm vi mình đã được đào tạo;

và biết khi nào cần tìm người có năng lực cao hơn để hỗ trợ.

Nếu người thầy luôn giải quyết mọi thứ thay học viên, người thầy có thể trở nên rất quan trọng.

Nhưng người học lại dễ phụ thuộc.

Còn nếu người thầy từng bước giúp học viên hình thành năng lực tự học, tự kiểm tra và tự sửa, có thể một ngày người học không còn cần hỏi thầy về những điều cơ bản nữa.

Có người sẽ nghĩ:

“Như vậy vai trò của người thầy chẳng phải sẽ giảm đi sao?”

Có lẽ ngược lại.

Một người thầy không cần chứng minh giá trị bằng việc giữ học viên phụ thuộc vào mình.

Giá trị của người thầy có thể được nhìn thấy ở chỗ:

NGƯỜI HỌC NGÀY CÀNG ÍT CẦN ĐƯỢC CẦM TAY, NHƯNG NGÀY CÀNG CÓ NĂNG LỰC ĐI XA HƠN.

Đó mới là sự trưởng thành.

Một ngày, người học sẽ rời lớp.

Một ngày, Kỹ thuật viên phải tự làm việc.

Một ngày, Đại lý phải tự hỗ trợ đội ngũ.

Một ngày, có thể chính người học hôm nay lại trở thành người hướng dẫn cho người khác.

Người thầy không thể đi theo họ mãi.

Vì vậy, món quà tốt nhất của người dạy không phải là:

“Tôi sẽ luôn ở đây để sửa cho anh.”

Mà là từng bước giúp người học có thể nói:

“Tôi biết cách kiểm tra mình.”

“Tôi biết mình sai ở đâu.”

“Tôi biết quay lại nguồn nào.”

“Tôi biết sửa trong phạm vi mình đã được đào tạo.”

Và khi chưa đủ khả năng:

“Tôi biết lúc nào cần hỏi.”

Có lẽ vì vậy, lần tới khi một học viên làm sai, người thầy không nhất thiết phải vội nói:

“Anh sai ở đây.”

Đôi khi, câu hỏi có giá trị hơn lại là:

“ANH/CHỊ TỰ NHÌN LẠI XEM – MÌNH ĐANG SAI Ở ĐÂU?”

Nếu người học từng bước trả lời được câu hỏi ấy mà không cần người thầy đứng bên cạnh, thì người thầy không chỉ vừa sửa xong một động tác.

Người thầy vừa giúp hình thành thêm một phần năng lực.