Khi nhìn vào một lộ trình phát triển, người ta thường chú ý đến những nấc cao hơn. Nhưng có một câu hỏi ít được đặt ra: vị trí đầu tiên có ý nghĩa gì? Với DDS, nếu coi Thành viên chỉ là một cấp bậc thấp để nhanh chóng bước qua, chúng ta có thể bỏ lỡ chính giai đoạn đặt nền móng cho cả hành trình phía sau.
Khi nhìn thấy một chiếc thang, phản xạ tự nhiên của chúng ta là nhìn lên trên.
Cấp tiếp theo là gì?
Điều kiện để tiến lên ra sao?
Bao giờ mình có thể đạt vị trí cao hơn?
Những mong muốn ấy không có gì sai. Một hệ thống nghề nghiệp cần tạo cơ hội để người có năng lực và đóng góp tiếp tục phát triển.
Nhưng trước khi hỏi:
“Bao giờ tôi lên cấp tiếp theo?”
có lẽ nên hỏi:
“Ở vị trí hiện tại, tôi cần xây được điều gì?”
Bởi một hành trình dài không chỉ phụ thuộc vào những nấc chúng ta sẽ bước tới.
Nó còn phụ thuộc rất nhiều vào nấc đầu tiên chúng ta đã đứng vững đến đâu.
Nếu coi vị trí Thành viên chỉ là khoảng thời gian chờ để lên một cấp bậc khác, người mới rất dễ tập trung vào việc đi nhanh hơn là xây nền.
Trong khi đây lại có thể là giai đoạn rất quan trọng để một người bắt đầu hình thành những nền tảng của nghề:
Học để hiểu đúng.
Rèn luyện để từng bước có năng lực thực tế.
Làm quen với những nguyên tắc chung của hệ thống.
Hiểu quyền lợi đi cùng trách nhiệm.
Xây dựng thái độ đối với khách hàng và cộng đồng.
Và quan trọng hơn cả, bắt đầu trả lời câu hỏi:
“Tôi muốn phát triển với nghề này theo hướng nào?”
Nhìn theo cách đó, Thành viên không phải một vị trí để nhanh chóng bước qua.
Đó là điểm xuất phát cần được xây cho chắc.
Một người mới thường chưa có phạm vi ảnh hưởng lớn.
Nhưng chính trong giai đoạn này, nhiều thói quen nghề nghiệp bắt đầu được hình thành.
Học có nghiêm túc hay không.
Gặp điều chưa rõ có quay lại nguồn để kiểm tra hay chỉ nghe truyền miệng.
Làm nghề có đặt giá trị dành cho khách hàng lên trước hay không.
Khi có quy định chung, mình tìm hiểu để thực hiện đúng hay chỉ quan tâm đến phần có lợi trực tiếp cho mình.
Khi gặp người khác trong cộng đồng, mình nhìn họ như người cùng phát triển hay chỉ nhìn qua lợi ích trước mắt.
Những lựa chọn tưởng nhỏ ấy, nếu được lặp lại trong thời gian dài, sẽ dần tạo nên cách một người làm nghề.
Và khi người ấy có vai trò lớn hơn, những thói quen đó không tự nhiên biến mất.
Thậm chí chúng còn có thể ảnh hưởng đến nhiều người hơn.
Vì vậy, xây nền từ vị trí đầu tiên không bao giờ là việc nhỏ.
Khi nói đến phát triển hệ thống, chúng ta rất dễ nghĩ đến đội ngũ.
Nhưng trước khi dẫn dắt người khác, có một đối tượng mỗi người phải học cách dẫn dắt trước:
Chính mình.
Mình có chủ động học không?
Có thực hiện điều đã học không?
Có biết tự nhìn lại lỗi của mình không?
Có giữ được kỷ luật khi không có ai nhắc nhở không?
Có chịu trách nhiệm với kết quả công việc của mình không?
Có biết đặt lợi ích lâu dài cao hơn một kết quả ngắn hạn không?
Đó đều là những năng lực rất căn bản.
Một người chưa tự quản lý tốt việc học, công việc và trách nhiệm của chính mình thì việc có thêm người đi cùng chưa chắc đã đồng nghĩa với việc họ đã sẵn sàng dẫn dắt.
Bởi phát triển con người không bắt đầu từ việc có người để quản lý.
Nó bắt đầu từ khả năng tự phát triển chính mình.
DDS xác định:
“Lấy hiệu quả trị liệu làm trọng tâm;
Lấy kết nối cộng đồng làm then chốt;
Lấy phát triển thị trường làm mũi nhọn.”
Thứ tự nhận thức ở đây rất đáng suy nghĩ.
Muốn kết nối và phát triển, trước hết người làm nghề phải từng bước tạo được giá trị thực tế.
Nếu một điều chưa tốt mà được nhân rộng, chúng ta không tạo ra nhiều giá trị hơn.
Chúng ta chỉ nhân rộng một điều chưa tốt.
Bởi vậy, trước khi nghĩ đến việc xây dựng một đội ngũ lớn, người mới cần xây dựng một nền móng nghề nghiệp đủ tốt cho chính mình.
Biết nghề hơn.
Làm nghề tốt hơn.
Hiểu hệ thống hơn.
Có trách nhiệm hơn.
Tạo được niềm tin tốt hơn.
Khi nền móng ấy lớn dần, khả năng kết nối và phát triển người khác mới có một điểm tựa.
Không.
Một hệ thống có con đường phát triển thì người có năng lực, kết quả và mong muốn tiến lên cần nhìn thấy cơ hội để tiếp tục trưởng thành.
Nhưng có một khác biệt rất lớn giữa:
“Tôi muốn lên cấp.”
và:
“Tôi đang chuẩn bị để đủ sức đảm nhận vai trò tiếp theo.”
Câu thứ nhất nói về mong muốn.
Câu thứ hai nói về sự trưởng thành.
Một vị trí cao hơn không chỉ nên được nhìn như nơi có thêm quyền lợi.
Nó còn là nơi phạm vi trách nhiệm, mức độ đóng góp và ảnh hưởng đối với những người xung quanh có thể lớn hơn.
Vì thế, mục tiêu không phải là ở mãi điểm xuất phát.
Mục tiêu là đi tiếp với một nền móng đủ chắc.
Điều kiện rất quan trọng.
Một hệ thống cần những tiêu chí rõ ràng để vận hành.
Nhưng bên cạnh việc đối chiếu điều kiện chính sách, người muốn phát triển có thể tự đặt thêm những câu hỏi sâu hơn:
Năng lực của tôi đã tiến bộ đến đâu?
Tôi đã tạo ra giá trị thực tế gì?
Tôi có đang thực hiện tốt trách nhiệm ở vị trí hiện tại không?
Nếu ngày mai vai trò của tôi lớn hơn, tôi đã sẵn sàng chịu trách nhiệm nhiều hơn chưa?
Tôi có khả năng giúp một người khác tốt lên hay mới chỉ đang cố gắng phát triển chính mình?
Những câu hỏi này không thay thế các tiêu chuẩn chính thức.
Nhưng chúng giúp một người nhìn việc phát triển cấp bậc dưới góc độ trưởng thành, chứ không chỉ dưới góc độ đạt điều kiện.
Đây có lẽ là điều quan trọng nhất.
Nếu tất cả mọi người đều chỉ nhìn lên cấp tiếp theo, vị trí hiện tại sẽ dễ bị coi nhẹ.
Nhưng một hệ thống mạnh không được tạo nên bởi việc tất cả mọi người đều có danh xưng cao.
Nó được tạo nên khi mỗi người ở vị trí của mình đều tạo ra giá trị tương xứng với vai trò đó.
Một Thành viên làm tốt vai trò Thành viên có giá trị.
Một Đại lý làm đúng vai trò Đại lý có giá trị.
Một Trưởng Chi nhánh thực hiện tốt trách nhiệm của Trưởng Chi nhánh có giá trị.
Và càng lên những vị trí có phạm vi ảnh hưởng lớn hơn, yêu cầu về năng lực và trách nhiệm càng cần được nhìn nhận nghiêm túc hơn.
Vì thế, câu hỏi quan trọng không chỉ là:
“Tôi đang ở cấp nào?”
Mà là:
“Ở cấp này, tôi đang tạo ra giá trị gì?”
Giáo trình DDS Quyển 6 – Hệ 1 giúp người DDS nhìn hệ thống cấp bậc không chỉ bằng những tên gọi, mà trong mối quan hệ với vị trí, quyền lợi, trách nhiệm và con đường phát triển.
Và khi nhìn theo hướng đó, vị trí Thành viên mang một ý nghĩa khác.
Không phải một nấc thấp cần nhanh chóng bỏ lại phía sau.
Mà là nơi một người bắt đầu xây những viên gạch đầu tiên cho hành trình nghề nghiệp của mình.
Học cho đúng.
Làm cho tốt.
Hiểu trách nhiệm.
Tạo ra giá trị.
Rồi mới từng bước mở rộng phạm vi đóng góp.
Một cái cây muốn vươn cao phải có bộ rễ đủ chắc.
Con đường nghề nghiệp cũng vậy.
Vì thế, trước khi hỏi:
“Bước tiếp theo của tôi là cấp bậc nào?”
hãy thử hỏi:
“Tôi đã xây đủ chắc vị trí mình đang đứng chưa?”
Có thể chính câu trả lời ấy mới cho chúng ta biết mình đã thực sự sẵn sàng bước tiếp hay chưa.
