TRIẾT LÝ DDS SỐ 8 – NĂNG LỰC QUYẾT ĐỊNH TRÁCH NHIỆM, QUYỀN HẠN VÀ QUYỀN LỢI

Mọi vị trí đều phải được xây dựng trên nền tảng năng lực và trách nhiệm

Trong một hệ thống phát triển lâu dài, có một câu hỏi rất quan trọng:

Ai nên được giao việc gì?

Ai nên được trao quyền?

Ai nên được hưởng quyền lợi nào?

Ai đủ điều kiện để tiến lên vị trí cao hơn?

Nếu những câu hỏi này được trả lời bằng cảm tính, quan hệ hay thâm niên đơn thuần, hệ thống rất dễ mất công bằng.

Vì vậy, trong Hiến chương DDS, triết lý số 8 xác định rất rõ:

Năng lực quyết định trách nhiệm, quyền hạn và quyền lợi.

Đây không phải là một nguyên tắc để tạo áp lực.

Đây là một nguyên tắc để tạo công bằng.

Bởi mỗi người được giao việc, được trao quyền và được hưởng quyền lợi tương xứng với năng lực và sự cống hiến của mình.

Vị trí không phải là đặc quyền

Một chức danh nghe rất đẹp.

Một cấp bậc cao có thể tạo ra nhiều cơ hội.

Một quyền hạn lớn có thể đem lại nhiều ảnh hưởng.

Nhưng trong DDS, vị trí không nên được nhìn như một đặc quyền.

Vị trí trước hết là:

một trách nhiệm lớn hơn.

Người có quyền nhiều hơn phải chịu trách nhiệm nhiều hơn.

Người được trao cơ hội lớn hơn phải chứng minh năng lực tương xứng.

Người được hưởng quyền lợi cao hơn phải tạo ra giá trị tương ứng.

Đó là logic công bằng.

Muốn đi lên, trước hết phải mạnh lên

Triết lý số 8 đưa ra một nguyên tắc rất rõ:

Không phải cứ ở lâu là tự động lên vị trí cao hơn.

Không phải cứ quen biết nhiều là có quyền lớn hơn.

Không phải cứ nói tốt là được giao việc lớn.

Muốn phát triển, phải nâng năng lực.

Một kỹ thuật viên muốn tiến lên Đại lý phải tiếp tục hoàn thiện mình.

Một Đại lý muốn lên Trưởng chi nhánh phải chứng minh khả năng quản lý, hỗ trợ và phát triển đội ngũ.

Một Trưởng chi nhánh muốn tiến lên vai trò giảng dạy hay chuyên sâu hơn phải tiếp tục học tập, nghiên cứu và chứng minh năng lực thực tế.

Nói ngắn gọn:

Muốn có vị trí cao hơn, phải trở thành con người đủ năng lực cho vị trí đó.

Thâm niên đáng trân trọng nhưng không thay thế năng lực

Một người gắn bó lâu năm là điều rất đáng quý.

Kinh nghiệm cũng là tài sản.

Nhưng thâm niên không tự động đồng nghĩa với năng lực hiện tại.

Có người làm lâu nhưng ít cập nhật.

Có người mới hơn nhưng học nhanh, làm tốt và có trách nhiệm.

Vì vậy, DDS xác định việc đánh giá phải dựa trên nhiều yếu tố như:

kết quả học tập, năng lực thực tế, đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm và giá trị mà mỗi người tạo ra cho hệ thống.

Đó mới là cách đánh giá thực chất.

Quan hệ không thể thay thế tiêu chuẩn

Trong một cộng đồng lớn, quan hệ là cần thiết.

Chúng ta cần kết nối.

Cần tin tưởng nhau.

Cần đồng hành.

Nhưng nếu dùng quan hệ để thay tiêu chuẩn, hệ thống sẽ mất công bằng.

Một người không thể được công nhận chỉ vì thân với người có vị trí cao.

Một người không thể được bỏ qua lỗi chỉ vì đã có nhiều đóng góp trước đây.

Một người cũng không nên bị chặn cơ hội chỉ vì không thuộc một mối quan hệ nào đó.

Cơ hội phải được mở bằng năng lực, không phải bằng quan hệ.

Đây là một nền tảng rất quan trọng để giữ niềm tin trong hệ thống.

Quyền lợi luôn đi cùng trách nhiệm

Đây là một câu rất quan trọng trong triết lý số 8:

Quyền lợi luôn đi cùng trách nhiệm. Quyền hạn càng lớn thì trách nhiệm càng cao.

Nếu một người được hưởng quyền lợi đào tạo, họ phải thực hiện trách nhiệm đào tạo thật.

Nếu một người được giao quản lý một nhóm, họ phải chịu trách nhiệm với chất lượng và sự phát triển của nhóm đó.

Nếu một người được trao quyền ký xác nhận, họ phải chịu trách nhiệm về nội dung mình xác nhận.

Nếu một người được giao chức vụ lãnh đạo, họ phải chịu trách nhiệm với những quyết định trong phạm vi được giao.

Không thể chỉ nhận quyền lợi mà không nhận trách nhiệm.

Năng lực phải được chuẩn hóa và đo được

Nếu nói “người này có năng lực” nhưng không có tiêu chí rõ, rất dễ quay lại đánh giá cảm tính.

Vì vậy, Hiến chương DDS xác định mỗi cấp bậc cần có tiêu chuẩn năng lực rõ ràng, mỗi vị trí có tiêu chí đánh giá minh bạch và cơ hội phát triển phải được mở cho những người thực sự xứng đáng.

Đây là cách biến triết lý thành hệ thống.

Không chỉ nói:

“Phải có năng lực.”

Mà cần trả lời:

Năng lực ở đây là gì?

Phải biết gì?

Phải làm được gì?

Phải chịu trách nhiệm đến đâu?

Khi đó, người tham gia mới biết mình cần phát triển theo hướng nào.

Triết lý này không tạo áp lực – nó tạo động lực

Có người có thể nghe câu:

“Năng lực quyết định quyền lợi”

và cảm thấy áp lực.

Nhưng cách nhìn tích cực hơn là:

Mỗi người đều có quyền vươn lên nếu mình thật sự phát triển năng lực.

Xuất phát điểm có thể khác nhau.

Người đi trước có lợi thế kinh nghiệm.

Người mới có lợi thế học nhanh.

Người mạnh chuyên môn có một thế mạnh.

Người mạnh quản lý có thế mạnh khác.

Điều quan trọng là:

ai cũng có con đường để tiến lên bằng nỗ lực và sự trưởng thành của chính mình.

Hiến chương DDS cũng khẳng định rằng điều quyết định không phải là xuất phát điểm, mà là năng lực, tinh thần học tập và sự cống hiến.

Liên hệ thực tế: khi một người muốn lên cấp bậc cao hơn

Một người nói:

“Tôi muốn lên Trưởng chi nhánh.”

Câu hỏi không chỉ là:

“Đủ doanh số chưa?”

Mà còn cần nhìn:

khả năng quản lý thế nào?

có hỗ trợ được người dưới không?

có hiểu chính sách không?

có trách nhiệm với đội ngũ không?

Cấp bậc cao hơn không chỉ là một tên gọi.

Nó phải phản ánh một mức năng lực và trách nhiệm cao hơn.

Liên hệ thực tế: khi một người muốn trở thành giảng viên

Một người có thể nói rất hay.

Có thể đứng lớp tự tin.

Nhưng giảng viên không chỉ cần kỹ năng nói.

Phải có:

chuyên môn – thực hành – khả năng sửa lỗi – sư phạm – đạo đức – trách nhiệm.

Nếu chưa đủ, cần học tiếp.

Không vì đã có chức vụ cao mà được miễn.

Không vì đã hoạt động lâu năm mà được cho qua.

Không vì có nhiều thành tích kinh doanh mà được bỏ qua chuyên môn.

Đó chính là cách triết lý số 8 được ứng dụng vào thực tế.

Liên hệ thực tế: khi giao quyền quản lý

Một người làm chuyên môn rất giỏi chưa chắc đã quản lý tốt.

Một người bán hàng rất tốt chưa chắc đã biết xây đội ngũ.

Một người có uy tín chưa chắc đã phù hợp với mọi chức vụ.

Vì vậy, khi giao quyền, phải nhìn đúng loại năng lực.

Đúng người – đúng việc – đúng phạm vi – đúng trách nhiệm.

Giao sai người có thể vừa làm khó người được giao, vừa tạo rủi ro cho hệ thống.

Liên hệ thực tế: khi xét quyền lợi

Quyền lợi trong hệ thống không nên được hiểu như phần thưởng tách rời công việc.

Quyền lợi phải gắn với:

nhiệm vụ thật – kết quả thật – trách nhiệm thật.

Ví dụ, nếu một người đứng tên đào tạo nhưng thực tế không trực tiếp làm hoặc không kiểm soát được quá trình, thì quyền lợi gắn với đào tạo cần được xem xét đúng theo trách nhiệm thực tế.

Đó là cách bảo vệ người làm thật.

Và cũng là cách ngăn việc biến quyền lợi thành hình thức.

Người lãnh đạo càng phải được đánh giá bằng năng lực

Một hệ thống sẽ rất yếu nếu tiêu chuẩn chỉ áp dụng cho người dưới.

Người có vị trí càng cao càng phải chứng minh:

năng lực, trách nhiệm, khả năng ra quyết định và khả năng phát triển người khác.

Không thể có chuyện:

người dưới phải chuẩn hóa còn người trên được miễn;

người dưới phải học còn người trên không cần cập nhật;

người dưới phải chịu trách nhiệm còn người trên chỉ nhận quyền hạn.

Triết lý số 8 phải áp dụng từ dưới lên trên.

Đó mới là công bằng thật sự.

Công bằng không có nghĩa mọi người giống nhau

Đây là một điểm cần hiểu đúng.

Công bằng không có nghĩa:

ai cũng được giao việc như nhau,

ai cũng hưởng quyền lợi như nhau,

ai cũng có quyền như nhau.

Công bằng là:

mỗi người được trao điều tương xứng với năng lực, trách nhiệm và đóng góp của mình.

Người có năng lực cao hơn có thể được giao việc lớn hơn.

Người chịu trách nhiệm lớn hơn có thể có quyền hạn lớn hơn.

Người tạo giá trị nhiều hơn có thể được ghi nhận tương xứng.

Nhưng tiêu chí phải rõ.

Muốn có nhiều cơ hội hơn – hãy nâng năng lực trước

Đây là câu hỏi mỗi người nên tự đặt ra khi cảm thấy mình chưa có đủ cơ hội.

Thay vì chỉ hỏi:

“Tại sao tôi chưa được giao?”

Hãy hỏi thêm:

“Tôi còn thiếu năng lực nào?”

“Tôi cần chứng minh điều gì?”

“Tôi cần học thêm gì?”

“Tôi cần tạo thêm giá trị gì?”

Khi tư duy chuyển từ đòi cơ hội sang chuẩn bị năng lực, con đường phát triển sẽ chủ động hơn rất nhiều.

Ba câu hỏi để mỗi thành viên tự liên hệ

Thứ nhất: Quyền lợi và vị trí tôi đang có hôm nay có thật sự tương xứng với năng lực và trách nhiệm của mình chưa?

Thứ hai: Nếu muốn tiến lên một vị trí cao hơn, tôi đang thiếu năng lực nào cần bổ sung?

Thứ ba: Khi đánh giá người khác, tôi đang nhìn vào năng lực và kết quả thực tế hay còn bị ảnh hưởng bởi quan hệ, cảm tính hoặc thâm niên?

Ba câu hỏi này không chỉ dành cho thành viên.

Nó cũng dành cho người quản lý và người ra quyết định.

THÔNG ĐIỆP KẾT

Một hệ thống chỉ bền khi con người cảm thấy rằng:

nỗ lực của mình được nhìn thấy,
năng lực của mình được ghi nhận,
trách nhiệm của mình được xác định rõ,
và cơ hội phát triển thực sự mở cho người xứng đáng.

Hiến chương DDS đã cô đọng tinh thần này bằng thông điệp:

Năng lực tạo nên cơ hội. Trách nhiệm khẳng định giá trị. Cống hiến tạo nên quyền lợi. DDS phát triển trên nền tảng công bằng, nơi mỗi thành viên đều có cơ hội vươn lên bằng chính năng lực của mình.

Vì vậy:

Đừng chỉ mong được trao quyền – hãy trở thành người đủ năng lực để được tin tưởng trao quyền.
Đừng chỉ mong có thêm quyền lợi – hãy tạo ra giá trị tương xứng với quyền lợi đó.
Đừng chỉ mong lên vị trí cao hơn – hãy xây cho mình năng lực và trách nhiệm xứng đáng với vị trí ấy.

DDS – Lấy năng lực làm nền, lấy trách nhiệm làm thước đo, lấy công bằng làm nguyên tắc và lấy sự trưởng thành thực chất làm con đường phát triển.