TỪ ĐÔI BÀN TAY NGƯỜI PHỤ NỮ ĐẾN MỘT NGHỀ NGHIỆP CỦA CHÍNH MÌNH

Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 – khi một người phụ nữ có thêm một nghề, điều chị có được đôi khi không chỉ là thu nhập

Có những người phụ nữ đến với DDS không bắt đầu bằng một kế hoạch lớn. Họ không nghĩ mình sẽ trở thành Kỹ thuật viên, càng chưa nghĩ đến một ngày sẽ đứng lớp, xây dựng đội ngũ hay điều hành một Chi nhánh. Ban đầu, mong muốn của họ đôi khi rất giản dị: học thêm một điều có ích, biết thêm cách chăm sóc bản thân và gia đình, tìm một công việc phù hợp hơn với hoàn cảnh hoặc đơn giản là thử bước vào một lĩnh vực mà mình cảm thấy có thể làm được. Nhưng có những con đường chỉ khi bắt đầu bước đi, người ta mới biết nó có thể dẫn mình đến đâu.

Từ những buổi học đầu tiên, một người phụ nữ bắt đầu làm quen với kiến thức mới, tập từng kỹ thuật, sửa từng động tác, học cách giao tiếp với khách hàng và dần hiểu rằng để làm nghề không chỉ cần đôi bàn tay mà còn cần kiến thức, sự kiên trì, trách nhiệm và thái độ đối với người mình phục vụ. Những ngày đầu có thể còn lúng túng, có những điều phải học đi học lại, có lúc chưa tự tin rằng mình có thể làm tốt. Nhưng rồi từ một người đi học, chị bắt đầu có những khách hàng đầu tiên; từ một người cần người khác hướng dẫn, chị dần có thể tự làm công việc của mình. Một nghề bắt đầu hình thành từ những điều rất nhỏ như thế, và đối với nhiều phụ nữ, có một nghề của riêng mình mang ý nghĩa lớn hơn rất nhiều so với việc có thêm một công việc.

Bởi trong cuộc đời của người phụ nữ, có những giai đoạn những lựa chọn nghề nghiệp phải nhường chỗ cho gia đình. Có người nghỉ việc để sinh con, có người ở nhà nhiều năm chăm sóc con nhỏ, có người phải lựa chọn một công việc gần nhà để có thể chăm sóc cha mẹ, có người bước sang tuổi trung niên mới nhận ra công việc mình từng làm không còn phù hợp. Cũng có những người đã dành rất nhiều năm cho gia đình đến mức khi muốn quay lại làm việc, họ băn khoăn không biết mình còn có thể bắt đầu từ đâu. Ở những thời điểm như vậy, một nghề có thể mở lại một cánh cửa tưởng như đã khép. Điều đáng quý là người phụ nữ không nhất thiết phải bắt đầu khi còn rất trẻ. Không phải mọi sự nghiệp đều phải được xây dựng ở tuổi hai mươi. Có những người đến tuổi bốn mươi mới học một nghề mới, có người năm mươi tuổi mới bắt đầu một công việc mà trước đó mình chưa từng nghĩ tới. Điều quyết định không phải chỉ là mình bắt đầu sớm hay muộn, mà là sau khi bắt đầu, mình có tiếp tục học, tiếp tục làm và tiếp tục trưởng thành hay không.

Trong cộng đồng DDS, chúng ta đã nhìn thấy những hành trình như vậy. Có chị em ban đầu chỉ học để biết thêm, rồi trở thành Kỹ thuật viên. Có người làm nghề một thời gian, tích lũy kinh nghiệm rồi bắt đầu chia sẻ cho người khác. Có người tiếp tục rèn luyện để trở thành Giáo viên. Có người từ một Thành viên phát triển lên Đại lý, rồi Trưởng Chi nhánh. Có người xây dựng được đội ngũ và sau đó đứng đầu một Trung tâm/Chi nhánh, từ chỗ chỉ tạo ra một công việc cho bản thân đã từng bước tạo ra môi trường làm nghề cho những người khác. Nhìn vào điểm cuối của một hành trình, đôi khi người ta chỉ thấy chức danh, nhưng điều đáng nói hơn lại nằm ở khoảng đường giữa hai điểm: đó là sự thay đổi của chính người phụ nữ.

Một người từng không dám nói trước đám đông có thể học cách đứng lớp. Một người chưa từng quản lý ai bắt đầu học cách xây dựng đội ngũ. Một người vốn chỉ quen với công việc gia đình bắt đầu biết tổ chức thời gian, chăm sóc khách hàng, quản lý công việc và lập kế hoạch cho mình. Một người từng nghĩ rằng “mình không biết kinh doanh” bắt đầu hiểu rằng muốn có khách hàng thì phải xây dựng niềm tin, muốn giữ được khách hàng thì phải làm nghề nghiêm túc, muốn phát triển thì phải tiếp tục học. Nghề nghiệp, vì thế, không chỉ thay đổi cách một người kiếm sống; nó có thể thay đổi cách một người nhìn về chính mình.

Có một sự khác biệt rất lớn giữa câu nói “Tôi không biết mình làm được gì” và câu nói “Đây là nghề của tôi”. Phía sau câu thứ hai là một cảm giác về giá trị: mình có một kỹ năng, mình có thể tiếp tục học để giỏi hơn, mình có công việc để làm, mình có những người tin tưởng tìm đến, mình có thể tạo ra một phần thu nhập bằng năng lực của chính mình và mình có một con đường để tiếp tục phát triển nếu thực sự muốn đi xa hơn. Với phụ nữ, cảm giác ấy đặc biệt quan trọng. Tự chủ không có nghĩa là người phụ nữ phải tách khỏi gia đình hay tự mình gánh vác tất cả; tự chủ trước hết là biết rằng mình có khả năng tạo ra giá trị, có quyền lựa chọn và có năng lực để tham gia quyết định cuộc sống của chính mình. Một khoản thu nhập do mình làm ra có ý nghĩa, nhưng sự tự tin hình thành trong quá trình tạo ra khoản thu nhập ấy đôi khi còn có ý nghĩa hơn. Bởi tiền có thể được chi hết, còn một nghề đã thực sự trở thành năng lực của mình thì vẫn ở lại.

Đây cũng là điểm mà hành trình nghề nghiệp trong DDS có thể bước sang một tầng khác. Một Kỹ thuật viên nếu chỉ nghĩ đến công việc của mình thì nghề tạo ra việc làm cho một người. Nhưng khi người ấy có khả năng truyền lại những gì mình biết, nghề bắt đầu tạo ra cơ hội cho người thứ hai, người thứ ba và nhiều người phía sau. Một người phụ nữ học được nghề có thể dạy thêm một người phụ nữ khác; một Giáo viên có thể giúp nhiều học viên bước qua những ngày đầu còn bỡ ngỡ; một Trưởng Chi nhánh có thể xây dựng một đội ngũ; một Giám đốc Trung tâm có thể tạo ra một nơi để nhiều người cùng làm việc và trưởng thành. Khi ấy, giá trị của nghề không còn được đo chỉ bằng thu nhập của một cá nhân mà bắt đầu được đo bằng số người mà một người có thể giúp cùng phát triển.

Có lẽ đó cũng là một hình ảnh rất đẹp của phụ nữ trong DDS: người đi trước không chỉ đi cho mình; khi đủ vững, họ quay lại cầm tay người phía sau. Nhưng để có được điều ấy, không thể chỉ có nhiệt tình. Một nghề muốn đi đường dài phải được xây dựng bằng học tập và sự nghiêm túc. Kỹ thuật phải được rèn luyện, kiến thức phải được cập nhật, những điều chưa biết phải tiếp tục học. Khi trở thành Giáo viên, trách nhiệm còn cao hơn bởi điều mình nói có thể trở thành điều người khác làm; khi trở thành người quản lý, trách nhiệm lại rộng hơn nữa vì quyết định của mình ảnh hưởng đến cả đội ngũ.

Vì vậy, nói về nghề nghiệp của phụ nữ không nên chỉ kể một câu chuyện thật đẹp rằng học xong là có việc, có thu nhập và mọi thứ sẽ thuận lợi. Không có nghề nào trưởng thành theo cách đó. Có những ngày ít khách, có lúc người học chưa đủ tự tin, có giai đoạn thị trường khó khăn, có những người bắt đầu rồi bỏ cuộc, có những lúc phải học lại một điều tưởng rằng mình đã biết. Và cũng có những người đi được xa chính bởi khi khó khăn xuất hiện, họ không coi đó là bằng chứng rằng mình không phù hợp mà coi đó là một phần của quá trình trưởng thành. Một nghề không hứa rằng cuộc sống sẽ không còn khó khăn; một nghề trao cho con người thêm một công cụ để đối diện với khó khăn.

Có lẽ trong Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, bên cạnh hoa, quà và những lời chúc, chúng ta cũng nên dành một lời động viên tới những người phụ nữ đang muốn bắt đầu một điều gì đó nhưng vẫn còn do dự. Có thể chị đã ngoài bốn mươi, có thể đã lâu chị không đi học, có thể chị nghĩ trí nhớ của mình không còn tốt như trước, có thể gia đình còn rất nhiều việc, có thể chị chưa từng đứng trước một khách hàng, có thể chị nhìn những người đã thành công và cảm thấy khoảng cách giữa mình với họ quá xa. Nhưng không ai bắt đầu từ nơi người khác đã đi đến. Người Giáo viên hôm nay cũng từng là học viên; người Trưởng Chi nhánh hôm nay cũng từng có ngày đầu tiên chưa có đội ngũ; người Giám đốc hôm nay cũng từng phải học cách quản lý công việc đầu tiên của mình. Không cần phải biết trước mình sẽ đi xa đến đâu mới được phép bắt đầu; chỉ cần biết bước tiếp theo của mình là gì.